vostok

Het is letterlijk een doorbraak: Russische wetenschappers zijn er voor het eerst in geslaagd om water uit het Vostokmeer te halen. Het meer is al 20 miljoen jaar van de buitenwereld afgesloten door een dik pak ijs.

Bijna een jaar geleden, in februari, maakten de Russen bekend na twintig jaar boren eindelijk door het 3700 meter dikke pak ijs heen te zijn en het Vostokmeer bereikt te hebben. Niet lang daarna werden ook de eerste watermonsters verzameld. Alleen wisten de onderzoekers niet zeker of dit nu echt water uit het meer was. Het kon ook water afkomstig uit de gletsjer die op het meer ligt, zijn.

Vloeibaar?

Hoe kan een meer dat zich onder meer dan 3500 meter ijs bevindt nu vloeibaar zijn? Het is vrij simpel: dit meer wordt verwarmd door de warmte van de aarde en tegen extreme kou beschermd door het dikke pak ijs dat erop ligt. Overigens haalden de Russen het water uit het meer niet als water, maar als ijs boven. Het water bevroor terwijl de Russen het bovenhaalden. Dat is handig: zo wordt voorkomen dat bacteriën uit hogere lagen ijs het watermonster besmetten.

Nog een keer
En dus boorden de Russen in januari van dit jaar nogmaals. En nu haalden ze zeker te weten water uit het meer boven. Een primeur! De Russen boorden voor het watermonster meer dan 3400 meter diep en haalden zo een prachtige staal vol bubbeltjes boven. Dat meldt het Russische persbureau RIA Novosti. Op dit moment wordt de samenstelling van het water onderzocht.

Leven
De verwachtingen omtrent het Vostokmeer zijn heel lang hooggespannen geweest. Russische wetenschappers hoopten in het meer nieuwe levensvormen te vinden die ons een kijkje terug in de tijd gunnen: net als het meer zijn deze levensvormen waarschijnlijk al 20 miljoen jaar van de buitenwereld afgesloten. Als er in het meer leven gevonden zou worden, zou dat bovendien betekenen dat het leven op veel extremere plaatsen kan bestaan dan gedacht. En dat heeft mogelijk ook weer gevolgen voor onze zoektocht naar buitenaards leven: als het leven flexibeler is en meer kan hebben dan gedacht kan dit wellicht ook op veel meer plaatsen bestaan.

Weinig
Of het Vostokmeer werkelijk leven bevat, is nog even afwachten. De eerste boringen van de Russen leverden nog teleurstellend weinig op. Maar wellicht dat de watermonsters die nu verzameld zijn, daar verandering in brengen.

Overigens zijn de Russen niet de enigen die onderzoek doen naar een subglaciaal meer op Antarctica. Ook de Britten waagden eind vorig jaar een poging. Zij wilden gaan boren en watermonsters uit het meer Ellsworth verzamelen. Ze stuitten echter al snel op problemen en moesten hun pogingen rond de kerst staken. Wellicht dat ze eind dit jaar een nieuwe poging gaan wagen.