Verwarmd oppervlaktewater is de boosdoener.

Het Ross-ijsplateau is de grootste ijsplaat op Antarctica. Zo heeft de ijsplaat een oppervlakte van zo’n 487.000 km², dat ongeveer overeenkomt met de oppervlakte van Frankrijk. Vier jaar lang verzamelden onderzoekers data over de impact van het omliggende oceaanwater op de ijsplaat. De bevindingen doen ze in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Geoscience uit de doeken.

Oppervlaktewater
De onderzoekers kwamen erachter dat het ijs veel sneller smelt dan gedacht als gevolg van instromend warm water. ‘Over het algemeen wordt aangenomen dat de stabiliteit van ijsplaten te maken heeft met hoeverre ze worden blootgesteld aan warm, diep zeewater,” legt hoofdauteur Craig Steward uit. “Maar we hebben ontdekt dat oppervlaktewater verwarmd door de zon ook een cruciale rol speelt bij de smelt van ijsplaten.”


Wist je dat…

…de Ross-ijsplaat ‘zingt’ als het waait? Luister hier naar dit angstaanjagende liedje.

Studie
Het team verzamelden vier jaar lang gegevens van de Ross-ijsplaat. Met behulp van instrumenten in een 260 meter diep boorgat, mat het team de temperatuur, het zoutgehalte, de smeltsnelheden en zeestromingen in de holte onder het ijs. Bovendien gebruikten de onderzoekers een uiterst nauwkeurig radarsysteem om de veranderende dikte van de ijsplaat bij te houden. En de onderzoekers kwamen tot een verontrustende conclusie. Zo blijkt dat verwarmd oppervlaktewater in de holte onder de ijsplaat stroomt, waardoor de smelt in de zomermaanden bijna verdrievoudigt. Hierdoor smelt de ijsplaat tien keer sneller dan tot nu toe gedacht.

Klimaatverandering
De bevindingen suggereren dat de condities in de holte van de ijsplaat nauwer zijn gekoppeld aan het omliggende oppervlaktewater en de atmosfeer dan eerder werd aangenomen. En dit heeft grote gevolgen. “Door klimaatverandering zal er waarschijnlijk minder zee-ijs zijn en zullen de oppervlaktetemperaturen in de Rosszee toenemen,” voorspelt Steward. “Dit betekent dat ook de smelt harder zal gaan.”

Gletsjers
En een snellere smelt, heeft ook gevolgen voor de stabiliteit van de ijsplaat. Mocht de ijsplaat instorten, dan zet dit een hele kettingreactie in werking. De Ross-ijsplaat heeft namelijk een belangrijke functie: zo voorkomt de ijsplaat dat ijs afkomstig van ’s werelds grootste gletsjers van het land de zee in glijdt. Maar als de ijsplaat instort, zal het ijs van de gletsjers wel de zee in kunnen storten, waardoor de zeespiegel stijgt. Gezien de enorme omvang van de Ross-ijsplaat, zal dit dus grote consequenties hebben.

Hoewel de Ross-ijsplaat tot op heden als relatief stabiel wordt beschouwd, tonen de nieuwe bevindingen aan dat deze toch kwetsbaarder is dan gedacht. We hoeven echter niet gelijk bij de pakken neer te gaan zitten. Zo stellen de onderzoekers dat het ijs dat door de instroom van warm water wegsmelt, gecompenseerd wordt door de toevoer van ijs afkomstig van de achterliggende gletsjers. Hoe lang deze balans echter stand houdt, is onbekend.