savanne

Elk jaar weer lezen wij in de media dat grote natuurgebieden in Afrika in brand staan. Toch is het aantal branden in de afgelopen tien jaar sterk teruggelopen. Wetenschappers zijn erachter gekomen hoe dat kan. Savanne is namelijk omgevormd tot landbouwgrond.

Elk jaar brandt in Afrika een gebied af ter grootte van zevenmaal Duitsland. Dat is een oppervlakte van zo’n 2,3 miljoen vierkante kilometer, ofwel meer dan vijftig maal Nederland. Door de enorme branden heeft niet alleen de luchtkwaliteit te lijden, maar laten ook ongeveer 150.000 Afrikanen vroegtijdig het leven. Dankzij satellietbeelden van de laatste twaalf jaar konden Niels Andela en Guido van der Werf, beide wetenschappers aan de Vrije Universiteit, vaststellen dat jaarlijks zo’n 63.000 vierkante kilometer minder is afgebrand.

“Wij zagen een sterke afname van branden in deze regio. Een deel van die afname konden wij niet verklaren door variaties in neerslag, wat normaal gesproken de belangrijkste factor voor branden is, maar door veranderingen in landgebruik. De bevolking heeft de savannegebieden op grote schaal omgevormd in landbouwgrond”, aldus Andela. Hij verwacht dan ook dat dit zal doorzetten, dankzij de sociaal­-economische ontwikkelingen in Afrika. Andela vervolgt: “Eerdere studies hebben de ruimtelijke verdeling in het optreden van deze branden al bestudeerd. Wij zijn de eersten die dit in tijdseries hebben onderzocht en daardoor het effect konden kwantificeren”.

Volgens klimaatwetenschappers zal het aantal branden wereldwijd stijgen. In het noorden door hogere temperaturen en door verdroging in tropische bossen. De verwachting is nu dat het CO2­-gehalte zal stijgen, omdat het teruggroeien van het bos en het daarmee opnemen van de vrijgekomen CO2 lang duurt. Volgens de onderzoekers wordt de concentratie CO2 bij een savannebrand slechts tijdelijk verhoogd: de vegetatie die in het droge seizoen afbrandt, haalt in het natte seizoen de CO2 weer uit de lucht. Volgens Andel en Van der Werf zullen er minder savannebranden ontstaan, maar deze afname zal helaas niet leiden tot compensatie voor de verhoogde CO2-­uitstoot.

Het onderzoek is 10 augustus jongstleden gepubliceerd in het tijdschrift Nature Climate Change.