Een scheur die zich 35 jaar op rij koest heeft gehouden, is weer in beweging gekomen en maakt het onderzoekers héél erg lastig.

Het Halley VI-onderzoeksstation bevindt zich op een ijsplaat die zo’n 150 meter dik is. De ijsplaat zit vast aan het land en wordt door de achterliggende gletsjer verder de zee op geduwd. Zo af en toe breekt een stuk ijs van de ijsplaat af en kiest het ruime sop. Onderzoekers vermoeden dat de ijsplaat binnenkort opnieuw een groot stuk ijs kan gaan verliezen. En dat is extra zorgwekkend, omdat het Halley VI-onderzoeksstation zich op dat stuk ijs bevindt.

Scheur
In de ijsplaat bevindt zich namelijk een grote scheur (die echt dwars door het ijs loopt). En decennialang hield deze zich gedeisd. Maar in 2013 begon deze opeens te groeien. En in oktober 2016 was de scheur nog maar zes kilometer van het onderzoeksstation verwijderd (zie de kaart hieronder).

Afbeelding: British Antarctic Survey.

Afbeelding: British Antarctic Survey.

Belangrijk

Op de Brunt-ijsplaat wordt al decennialang onderzoek gedaan vanuit een onderzoeksstation. Het was hier dat men in 1986 het gat in de ozonlaag ontdekte. Het onderzoek op de ijsplaat begon in 1956 met Halley I, een onderzoeksstation dat in 1967 opgevolgd werd door Halley II, dat weer opgevolgd werd door Halley III, enzovoort. In 2012 verrees Halley VI. Het is ‘s werelds eerste volledig verplaatsbare onderzoeksstation. Vanuit het onderzoeksstation wordt niet alleen onderzoek gedaan naar het klimaat, maar ook naar de atmosfeer en het ruimteweer.

Verhuizen
Als de scheur zo blijft groeien, kan een groot deel van de ijsplaat – met daarop het onderzoeksstation – wel eens het ruime sop kiezen. En dat moet voorkomen worden. Daarom bereiden onderzoekers de verhuizing van het onderzoeksstation voor. Het is de bedoeling dat het onderzoeksstation verder landinwaarts komt te staan. Daarvoor moet het 23 kilometer worden verplaatst.

Ontworpen om te verhuizen
“Halley is ontworpen om in reactie op veranderingen op het ijs te verhuizen,” vertelt onderzoeker Tim Stockings. Maar dat wil nog niet zeggen dat de verhuizing gemakkelijk gaat worden. “Antarctica kan een heel vijandig gebied zijn. Elk zomerseizoen is heel kort: ongeveer negen weken. En omdat het ijs en het weer onvoorspelbaar zijn, moeten we ons heel flexibel opstellen.”

De acht modules waaruit het onderzoeksstation bestaat, zullen van elkaar los worden gemaakt, waarna tractoren de modules naar hun nieuwe bestemming brengen. Ondertussen wordt er alles aan gedaan om de wetenschappelijke onderzoeken die in het onderzoeksstation plaatsvinden zo min mogelijk te verstoren. Een eerste stap is dan ook het creëren van een tijdelijk onderkomen voor wetenschappers en hun apparatuur op de ijsplaat. Zo kan het wetenschappelijk onderzoek doorgang vinden terwijl de acht modules verhuisd worden. Als die modules op hun plek staan, kan ook die apparatuur worden verplaatst. Naar verwachting kan de verhuizing in april 2018 worden afgerond.