Wetenschappers hebben ontdekt dat roken de expressie van 53 genen verandert. Verrassend genoeg blijken e-sigaretten datzelfde te doen.

Onderzoekers trekken die conclusie op basis van een onderzoek onder 13 niet-rokers, 14 rokers en 12 gebruikers van e-sigaretten. Elke proefpersoon hield in een dagboekje bij hoe vaak deze een sigaret opstak of e-sigaret gebruikte. Tevens stonden de proefpersonen urine en bloed af, zodat de onderzoekers konden controleren of ze eerlijk waren over hun gebruik.

Epitheelcellen
Na drie weken keken de onderzoekers hoe het gesteld was met de genen in de epitheelcellen in de neus. Deze cellen ‘bekleden’ de binnenkant van de neus en lijken sterk op de ‘bekleding’ van de longen. Alle epitheelcellen in de luchtwegen – van de neus tot diep in de longen – hebben een belangrijke functie: deeltjes en ziekteverwekkers ‘vangen’ en zo voorkomen dat we ziek worden. De epitheelcellen spelen dus een belangrijke rol in onze verdediging tegen ziekten: in de cellen zitten genen die ervoor moeten zorgen dat bepaalde eiwitten in de juiste hoeveelheden voorkomen en die eiwitten regelen de algehele reactie van het immuunsysteem. Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat het roken van sigaretten de expressie van deze genen in de epitheelcellen verandert. Waarschijnlijk is dat ook de reden dat rokers gevoeliger zijn voor problemen met de bovenste luchtwegen.

Genexpressie
Uit het nieuwe onderzoek blijkt dat het roken van sigaretten de expressie van 53 genen die belangrijk zijn voor de immuunreactie van epitheelcellen verminderde. Het gebruik van e-sigaretten verminderde de expressie van 358 genen belangrijk voor de immuunreactie, waaronder de 53 genen die bij rokers veranderden. “We vergeleken de genen één voor één,” vertelt onderzoeker Ilona Jaspers. En uit dat onderzoek blijkt dat elk gen dat bij beide groepen onderdrukt werd, bij de gebruikers van e-sigaretten sterker onderdrukt werd. “We weten op dit moment nog niet precies hoe e-sigaretten dat doen.”

“Ik verwacht dat de effecten van e-sigaretten niet hetzelfde zijn als de effecten van sigaretten.”

Implicaties
Jaspers erkent dat ze twee keer kijken moest toen ze de resultaten onder ogen kreeg. “Ik was echt verrast door deze resultaten. Daarom gingen we ook nog eens goed na of ze wel klopten.” En dat bleek wel degelijk het geval te zijn. Maar wat betekent dat nu? Zijn e-sigaretten gevaarlijker dan gewone sigaretten? “Ik denk dat het niet goed is om te proberen sigaretten te vergelijken met e-sigaretten.” Jaspers wijst erop dat het inhaleren van verbrande tabak en het inhaleren van verdampte vloeistoffen met een smaakje fundamenteel anders is. En het is dan ook waarschijnlijker dat e-sigaretten andere biologische veranderingen meebrengen en een andere rol spelen in andere luchtwegproblemen. “Ik verwacht dat de effecten van e-sigaretten niet hetzelfde zijn als de effecten van sigaretten.”

Meer tijd
Onderzoekers hebben meer tijd nodig om de effecten van e-sigaretten te achterhalen. Zeker als we de effecten op lange termijn in kaart willen brengen. “We weten dat ziekten zoals COPD, kanker en emfyseem gewoonlijk jaren nodig hebben om zich in rokers te ontwikkelen,” vertelt Jaspers. “Maar mensen gebruiken e-sigaretten nog niet zo lang. Dus weten we nog niet welke effecten e-sigaretten over 10 of 15 jaar wellicht hebben. We beginnen nu pas in kaart te brengen en te observeren wat er wel en wat er niet kan gaan gebeuren.”

Op het moment zoekt Jaspers uit hoe epitheelcellen van gebruikers van e-sigaretten reageren op een griepvaccin. Dat moet meer inzicht geven in de immuunreactie van deze cellen. “We hebben zojuist alle monsters verzameld. We gaan het zien.”