astronaut op mars

Als we een bezoekje aan Mars brengen, moeten we oppassen dat we er en passant geen leven zaaien. Nieuw onderzoek toont aan dat sommige aardse bacteriën prima in staat zijn om een reis naar en verblijf op Mars te overleven.

Wanneer we naar de planeet Mars gaan, gaan we niet alleen. We worden vergezeld door bacteriën. En dat is een probleem. Want wanneer we vervolgens bacterieel leven op Mars vinden, weten we niet of die bacteriën op Mars thuishoren of dat we ze zelf hebben meegebracht. Om zo’n scenario te voorkomen, zijn regels opgesteld. Wie naar Mars of een andere planeet waar wellicht leven te vinden is, reist, mag een maximale ‘bio-last’ met zich meedragen. Dat wil zeggen: we mogen een aantal bacteriën meenemen, maar er zijn grenzen. Die grenzen zijn gebaseerd op eerder onderzoek waarin wetenschappers keken hoe goed verschillende levensvormen in staat zijn om blootstelling aan de extreme omstandigheden in de ruimte te handhaven.

Soepel
Maar nieuw onderzoek suggereert nu dat de gestelde grenzen te soepel zijn. Sommige bacteriën kunnen namelijk veel meer hebben dan gedacht. Dat schrijven onderzoekers in (één, twee, drie papers) in het blad Astrobiology Journal.

Sporen
Met name sporenvormende bacteriën zijn reden tot zorg. Sporen kunnen sommige sterilisatieprocessen doorstaan en zijn wellicht het best in staat om in de ruimte of op een andere planeet te overleven. Als voorbeeldje noemen de onderzoekers sporen van Bacillus pumilus SAFR-032. Deze sporen zijn in staat om technieken die gebruikt worden om ruimtevaartuigen bacterie-vrij te maken, te overleven. En wanneer onderzoekers deze organismen in een gesimuleerde Mars-omgeving plaatsen, weten deze dertig minuten te overleven. Dat is bijzonder als u bedenkt dat de meeste sporen het niet langer dan dertig seconden in zo’n omgeving uithouden. Recent plaatsten onderzoekers sporen van B. pumilus achttien maanden in een laboratorium dat zich aan de buitenkant van het internationale ruimtestation bevindt. “Tot onze verrassing overleefden sommige sporen de achttien maanden,” vertelt onderzoeker Kasthuri J. Venkateswaran.

WIST U DAT…

…sommige onderzoekers pleiten voor nationale parken op Mars?

UV-straling
In een tweede experiment gingen de onderzoekers aan de slag met sporenvormende bacteriën van de soorten Bacillus subtilis 168 en Bacillus pumilus SAFR-032. De sporen werden gedroogd op stukjes aluminium en vervolgens anderhalf jaar lang in een vacuüm geplaatst en onder meer gebombardeerd met kosmische straling. Ook kregen de gedroogde sporen te maken met extreme temperatuurschommelingen en werden de sporen blootgesteld aan een gesimuleerde Mars-atmosfeer. De meeste organismen die aan UV-straling die in de ruimte en op Mars te vinden is, werden blootgesteld, overleefden het niet. Maar wanneer de sporen niet aan UV-straling werden blootgesteld, wist zo’n vijftig procent of meer de extreme omstandigheden in de ruimte en op Mars te overleven. Dat maakt het aannemelijk dat sporen als deze een reis naar Mars kunnen overleven wanneer ze beschermd worden tegen straling van de zon. Bijvoorbeeld doordat ze onder een laagje andere sporen liggen.

Stenen zaaien leven
In een derde onderzoek gingen wetenschappers aan de slag met bacteriën die onder heel extreme aardse omstandigheden weten te overleven. Ze plaatsten de bacteriën gedurende anderhalf jaar in het lab aan de buitenzijde van het ISS en ontdekten dat sommige van deze bacteriën zo’n verblijf in de ruimte prima kunnen hebben. Het onderzoek werpt licht op de theorie die stelt dat gesteenten die – bijvoorbeeld door een meteorietinslag – van hun planeet worden geslingerd organismen door de ruimte kunnen verplaatsen en op andere planeten kunnen afleveren. Hoewel dit proces duizenden of zelfs miljoenen jaren tijd in beslag zou nemen – en dus veel langer duurt dan het experiment dat de onderzoekers uitvoerden – suggereert het onderzoek dat er organismen zijn die zo’n reis door de ruimte kunnen overleven.

De resultaten van deze drie studies zijn belangrijk. Ze kunnen gebruikt worden om de kans dat wij andere planeten besmetten met onze bacteriën, te verkleinen.