De ster rommelde in onze Oortwolk.

Zo’n 70.000 jaar geleden stevende een kleine, rode ster op ons zonnestelsel af. De ster ging de Oortwolk binnen en naderde onze zon tot een afstand van ongeveer 1 lichtjaar. Met die hypothese kwamen onderzoekers in 2015 op de proppen. En nu hebben Spaanse onderzoekers nieuw bewijs gevonden voor deze theorie: ze ontdekten dat de bewegingen van verschillende kometen in ons zonnestelsel nog steeds beïnvloed worden doordat deze ster – ook wel Scholz’s ster genoemd – langs vloog.

Hier zie je verschillende omloopbanen, met daarbij vermeld de excentriciteit, oftewel de mate waarin de banen afwijken van een perfecte cirkel. Hoe groter de excentriciteit, hoe sterker de baan een ovaalvorm aanneemt, tot het een parabool wordt (waarbij de excentriciteit gelijk is aan 1, zie de groene lijn). Geef een object een extra duwtje en deze kan een hyperbole baan aannemen (de blauwe lijn hiernaast). Dan is de excentriciteit hoger dan 1. Afbeelding: ScottAlanHill.

Hyperbole objecten
De onderzoekers bestudeerden 340 objecten in ons zonnestelsel met een hyperbole baan (zie afbeelding hiernaast). “Met behulp van simulaties hebben we de radianten of posities in de ruimte waar deze hyperbole objecten vandaan lijken te komen, berekend,” legt onderzoeker Carlos de la Fuente Marcos uit. “In principe zou je verwachten dat die posities evenredig over het heelal verdeeld zijn, met name wanneer deze objecten allemaal uit de Oortwolk komen. Maar wij zagen iets heel anders: een statistisch significante opeenhoping van radianten.” En dat in de richting van het sterrenbeeld Tweelingen, “wat overeenkomst met de ontmoeting met Scholz’s ster.”

Dichterbij
Het nieuwe onderzoek suggereert bovendien dat de ster in kwestie nog dichterbij kwam dan onderzoekers eerder dachten. In 2015 stelden onderzoekers dat deze onze zon waarschijnlijk op zo’n 1 lichtjaar afstand passeerde, maar zeker niet dichterbij kwam dan 0,6 lichtjaar. De nieuwe simulaties suggereren dat de Scholz’s ster wel dichter bij de zon in de buurt kwam dan die 0,6 lichtjaar.

Dubbelster
Scholz’s ster is eigenlijk een dubbelstersysteem, bestaande uit een kleine rode dwerg waar een veel minder heldere en veel kleinere bruine dwerg omheen draait. Op het moment dat Scholz’s ster het zonnestelsel naderde, liepen onze voorouders reeds op aarde rond. Aangenomen wordt dat zij de kleine rode dwerg ’s nachts met het blote oog hebben kunnen waarnemen. Vandaag de dag is de ster zo’n 20 lichtjaar van ons verwijderd.

En tijdens die scheervlucht beïnvloedde de ster met zijn zwaartekracht dus de banen van sommige kometen. Overigens wil dat niet zeggen dat alle hyperbole objecten in ons zonnestelsel te herleiden zijn naar Scholz’s ster. Alleen de kometen die zo’n 70.000 jaar geleden bij Scholz’s ster in de buurt waren, werden beïnvloed. “Zo ligt de radiant van de beroemde interstellaire planetoïde ‘Oumuamua in het sterrenbeeld Harp dat ver van Tweelingen verwijderd is,” legt De La Fuente Marcos uit. Dit object is dus niet beïnvloed door Scholz’s ster.

De onderzoekers hebben goede hoop dat nieuw onderzoek en toekomstige observaties het idee dat een ster vrij recent bij ons in de buurt is gekomen, zullen onderschrijven.