Een bacterie die niet onder de indruk is van antibiotica en jaarlijks duizenden mensenlevens eist kan mogelijk bestreden worden dankzij een sponsje op Antarctica.

Wetenschappers hebben in de spons Dendrilla membranosa een stofje ontdekt dat heel effectief is tegen Staphylococcus aureus, kortweg MRSA. Het stofje – dat ‘darwinolide’ is gedoopt – blijkt 98 procent van de MRSA-cellen te doden.

Biofilm
Stafylokokkeninfecties komen vrij vaak voor en zijn vaak gemakkelijk te behandelen. Tenzij ze veroorzaakt worden door een bacterie die bestand is tegen antibiotica. Eén manier waarop een bacterie – zoals MRSA – zich beschermt tegen onder meer antibiotica is de ‘biofilm’. Een soort coating die ondoordringbaar is voor vrijwel alle geneesmiddelen die momenteel op de markt zijn. Maar darwinolide blijkt wel door de biofilm heen te kunnen dringen en vervolgens de bacteriën te doden.

Volgende stap
Met de ontdekking van het stofje zijn we er echter nog niet. Volgende stap is het namaken van dit stofje in het laboratorium. “Je kunt geen grote schepen meenemen naar Antarctica, een aantal sponzen verzamelen en die terugsturen naar de VS,” stelt onderzoeker James McClintock, verbonden aan de universiteit van Alabama. “Het goede nieuws is dat 99 procent van de natuurlijke producten in het lab nagemaakt kan worden.” Zodra het gelukt is om een synthetische variant van het stofje te produceren, moet uitgezocht worden hoe het precies met deze gevaarlijke bacteriën afrekent. Hopelijk leidt het tot een effectieve behandeling van de MRSA-bacterie. Alleen in de VS sterven jaarlijks meer dan 11.000 mensen door complicaties die MRSA-gerelateerd zijn. Een effectieve behandeling zou op jaarbasis naar verwachting wereldwijd tienduizenden levens kunnen redden.

Het is misschien een beetje gek: op Antarctica zoeken naar een behandeling tegen resistente bacteriën. Maar dat is het zeker niet. De onderzoekers wijzen erop dat voor de kust van Antarctica alleen de sterkste organismen kunnen overleven. “Sponzen worden niet beschermd door een schaal en kunnen zich niet verplaatsen,” vertelt McClintock. “Wanneer je zo lekt, moet je continu vechten.” Tegen bacteriën – in elke theelepel oceaanwater zitten er miljoenen – en zeesterren. Maar hoe kan een spons terug vechten? “Door vervelende stofjes te produceren.” En mogelijk zijn ook andere organismen – waaronder de mens – gebaat bij die stoffen. Vandaar dat onderzoekers al jaren onderzoek doen in het onherbergzame gebied nabij de zuidpool. En met resultaat. Eerder ontdekten onderzoekers in algen al een stofje dat het H1N1-griepvirus kan bestrijden. En een stofje dat mogelijk huidkanker aan kan pakken.