Dit reptiel zet alles wat we over de prille stadia van de evolutie van de dino dachten te weten, op zijn kop.

Alle dinosaurussen behoren tot de archosauria: een groep waarbinnen we de dinosaurussen, vogels, pterosaurussen (vliegende reptielen) en krokodilachtigen aantreffen. Zo’n 250 miljoen jaar geleden viel deze groep uiteen in twee groepen: een vogelachtige groep waarbinnen we de dinosaurussen, vogels en pterosaurussen aantreffen. En een krokodilachtige groep waarbinnen we de alligators en krokodillen van vandaag de dag en tal van inmiddels uitgestorven familieleden aantreffen.

T. rhadinus doet zich tegoed aan een familielid van de eerste zoogdieren. Afbeelding: Natural History Museum, London / Mark Witton.

Neefje
Wetenschappers hebben nu in Tanzania de resten van een reptiel teruggevonden. En dat reptiel is bijzonder. Het leefde namelijk in de periode kort nadat de Archosauria in twee groepen uiteenviel en is het oudste lid van de vogelachtige subgroep die ons tot op heden bekend is. Het is volgens de onderzoekers geen directe voorouder van de dinosaurussen, maar moet meer gezien worden als een ‘neef’ van de dinosaurussen. En niet zomaar een neef: de oudste neef die de wetenschap tot op heden heeft ontdekt.

T. rhadinus eigent zichzelf een prooi toe. Afbeelding: Gabriel Lio.

Mini-dino’s
Voorafgaand aan dit onderzoek hadden wetenschappers wel ideeën over hoe de eerste familieleden van de dinosaurussen eruit zagen. Het zouden miniatuur-dino’s zijn geweest: ongeveer zo groot als kippen en tweebenig. Maar het reptiel dat nu in Tanzania is ontdekt, dwingt ons dat beeld te herzien. Het reptiel – Teleocrater rhadinus – is namelijk krokodilachtig.

Krokodilachtig
T. rhadinus was zo’n 2 tot 3 meter lang en had een lange nek en staart. En het reptiel liep niet op twee benen, maar op vier krokodilachtige poten. “De ontdekking van Teleocrater verandert onze ideeën over de prille geschiedenis van de familieleden van dinosaurussen fundamenteel,” stelt onderzoeker Sterling Nesbitt. Onderzoeker Richard Butler voegt toe: “Dinosaurussen waren ongelofelijk succesvolle dieren. Het is heel natuurlijk dat je dan wilt weten waar ze vandaan kwamen en hoe ze zo dominant werden. Teleocrater is enorm opwindend, omdat deze gaten slaat in veel van onze klassieke ideeën over de oorsprong van de dinosaurus.”

De eerste resten van T. rhadinus werden al in 1933 opgegraven. Maar doordat er een paar cruciale botten – zoals de enkelbotten – ontbraken, konden de paleontologen in die tijd niet goed beoordelen of Teleocrater nu nauw verwant was aan de krokodil of aan de dinosaurus. Onlangs vonden onderzoekers in Tanzania nieuwe resten van Teleocrater terug. En die resten onthulden dat T. rhadinus toch echt familie van de dinosaurus is.

Het skelet van T. rhadinus. Afbeelding: Scott Hartman.