mars

De straling op Mars wordt als een serieus probleem voor (langdurige) bemande missies naar de rode planeet gezien. Nieuw onderzoek suggereert nu dat het met die straling echter wel meevalt: het is een risico, maar geen onoverkoombaar risico.

Dat stellen onderzoekers op basis van informatie die Marsrover Curiosity in zijn eerste 300 dagen op Mars verzamelde. Terwijl de rover over het Marsoppervlak toerde, mat de rover met behulp van zijn Radiation Assessment Detector voortdurend de hoeveelheid straling waar deze aan werd blootgesteld.

Kosmische straling
De onderzoekers waren geïnteresseerd in twee soorten straling: kosmische straling en deeltjes die vrijkomen wanneer de zon zonnevlammen en plasmawolken produceert. De invloed van deze deeltjes is op Mars beter voelbaar dan op aarde, omdat de rode planeet geen magnetisch veld heeft en de atmosfeer veel dunner is dan de atmosfeer van de aarde.

Millisievert

De mate van straling wordt op twee manieren genoteerd. In sievert (Sv) of in millisievert (1/1000 Sv).

Metingen
Curiosity mat op het oppervlak van Mars dagelijks gemiddeld 0,67 millisieverts aan kosmische straling. Uit eerdere metingen van Curiosity bleek al dat de sonde onderweg naar Mars gemiddeld aan 1,8 millisieverts per dag werd blootgesteld. De cijfers tonen aan dat toekomstige astronauten qua straling het meeste te vrezen hebben van de heen- en terugreis. In de interplanetaire ruimte – waar ze alleen beschermd worden door het ruimteschip – is de invloed van de straling het grootst.

Astronauten
Stel dat astronauten met de technologie van vandaag de dag naar Mars reizen, dan zouden ze onderweg (heen- en terugreis) aan zo’n 0,66 sievert worden blootgesteld. Blijven ze vervolgens nog 500 dagen op het Marsoppervlak hangen, dan komt de totale straling waar ze aan worden blootgesteld op ongeveer 1 sievert.

Handelbaar
En dat is in de ogen van ruimtevaartorganisaties acceptabel. Onderzoeken hebben aangetoond dat blootstelling aan een dosis straling van 1 sievert de kans op een dodelijke vorm van kanker met vijf procent vergroot. NASA vindt een vergrote kans op een dodelijke vorm van kanker van drie procent acceptabel. En daarmee zou een bemande missie naar Mars – met de huidige technologie – puur met het oog op de stralingsrisico’s ‘handelbaar’ zijn, aldus de onderzoekers.

Het onderzoek is belangrijk. Niet alleen omdat het de risico’s van een bemande missie naar Mars in kaart brengt, maar ook omdat het implicaties heeft voor eventueel leven op Mars. “De stralingsbronnen die reden tot zorg zijn voor de menselijke gezondheid, tasten ook de overlevingskansen van microben en het behoud van organische chemicaliën aan,” merkt onderzoeker Don Hassler op. De onderzoekers blijven – met behulp van Curiosity – de straling op Mars bestuderen. Dat is belangrijk, omdat de straling van tijd tot tijd varieert. Zo is deze onder meer afhankelijk van de activiteit op de zon.