Wanneer dijken worden beschermd met golvendempende, grassige kwelders, dan hoeven ze niet zo hoog te zijn. Uit nieuw onderzoek blijkt echter dat er twee gevaren zijn: wormen met een superfooddieet en klimaatverandering.

Het buitendijkse kweldergras heeft het zwaar, concludeert onderzoeker Zhenchang Zhu van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij deed onderzoek bij het NIOZ (Koninklijk Nederland Instituut voor Onderzoek der Zee) naar de kwelders. Komende week verdedigt hij zijn promotieonderzoek.

Tuinierende wormen
Het eerste gevaar komt uit de grond. Veelkleurige zeeduizendpoten stoppen de harde graszaden diep weg in de kwelderbodem en laten ze daar ontkiemen voordat ze de sappige plantjes opeten. Je zou kunnen spreken over een zogenoemd superfooddieet van kiemplantjes. Deze wormen leven in gangen in het sediment van wadplaten en schorren en is een opportunistische alleseter. Vanuit het perspectief van de worm is het logisch dat ze zelf kiemplanten gaan verbouwen. Zeeduizendpoten die de zelfverbouwde kiemplantjes eten worden namelijk 20% zwaarder dan wormen die harde, ongekiemde zaden verorberen.

Een veelkleurige zeeduizendpoot met een ontkiemde zaailing van kweldergras in het lab.

Dit betekent dat veel graszaden geen kans krijgen om uit te groeien tot planten die de kwelder – en de achterliggende dijk – beschermen tegen golven. Voor een gezonde kweldervegetatie moeten de zaden precies op de juiste diepte liggen. Niet te ondiep (waardoor ze wegspoelen) en niet te diep (waardoor ze niet ontkiemen).

Klimaatverandering
Maar ook klimaatverandering is een gevaar. Dit heeft ermee te maken dat golven sterker worden. Enkele dagen geleden werd al bekend dat grote overstromingen normaal dreigen te worden in Europa. “De kieming van voldoende zaad van kwelderplanten is de sleutel tot de groei van het kwelderareaal,” reageert onderzoeker Zhu. “Dit zal waarschijnlijk in de toekomst moeilijker worden, want de stijgende zeespiegel en in aantal en sterkte toenemende stormen zullen de golferosie op wadplaten doen toenemen. Dit vermindert op de lange termijn de betrouwbaarheid van kwelders als natuurlijke manier van kustbescherming tegen stormen.”