De eerste complexe levensvormen waren er nog maar net en hadden zich zojuist in de zeeën en oceanen gevestigd. En dan gaat het helemaal fout: een groot deel van het leven op aarde sterft plotseling uit. Lang was onduidelijk waardoor deze massa-extinctie veroorzaakt werd. Maar onderzoeker Benjamin Gill denkt de oplossing nu gevonden te hebben: zuurstoftekort.

Het begon allemaal zo’n 540 miljoen jaar geleden. Complexe levensvormen (dat wil zeggen: meercelligen) ontwikkelden zich razendsnel. Maar na enkele miljoenen jaren wordt die ontwikkeling een abrupte halt toegeroepen. Een groot aantal dieren verdwijnt. De overbekende trilobieten bijvoorbeeld (zie foto).

Steen
Gill verzamelde een aantal gesteenten uit die periode. De stenen kwamen van zes plekken ter wereld. De onderzoeker bestudeerde de samenstelling ervan en ontdekte dat er buitengewone hoeveelheden koolstof en zwavel in zitten.

Zwarte Zee
En dat is opvallend. Dergelijke hoeveelheden vinden we tegenwoordig alleen in wateren met weinig zuurstof: bijvoorbeeld de Zwarte Zee. De onderzoekers concluderen dan ook dat een gebrek aan zuurstof in combinatie met het giftige waterstofsulfide ervoor zorgde dat het leven op aarde grotendeels verdween.

WIST U DAT…

…tijgers mogelijk binnen twaalf jaar uitsterven?

Perm en Trias
De massa-extinctie in het Cambrium was niet de laatste. Ook daarna waren er nog perioden waarin dieren en planten massaal uitstierven. Op de grens van het Perm en Trias bijvoorbeeld. Daar zijn inmiddels ook al wel wat oorzaken van bekend, maar er zijn tevens nog enkele losse eindjes. Volgens Gill is het best mogelijk dat een daling van de hoeveelheid zuurstof in het water ook daar voor problemen heeft gezorgd.

Waardoor de hoeveelheid zuurstof in het Cambrium plots zo snel kon afnemen, blijft overigens een raadsel.

Bovenstaande foto is gemaakt door Hannes Grobe (via Wikipedia.org).