kuipergordel

Een gasreus die inmiddels niet meer in het zonnestelsel huist, duwde Neptunus in zijn huidige baan, zo stelt een nieuw paper.

Voorbij de baan van Neptunus vinden we de Kuipergordel: een verzameling hemellichamen die bestaan uit ijs en steen. In deze Kuipergordel bevindt zich een tot voor kort niet te verklaren verschijnsel: een groep ijzige hemellichamen die een sterk ovaalvormige baan rond de zon volgen en een afwijkend baanvlak hebben. Hoe zijn deze objecten hier terecht gekomen?

Tik
In een paper komt onderzoeker David Nevorný met een interessante verklaring. Het cluster zou mede mogelijk zijn gemaakt door een vijfde gasreus die in het jonge zonnestelsel een tik uitdeelde aan Neptunus.

WIST JE DAT…
…recent nog een nieuw maantje bij Neptunus is ontdekt?

Hoe zit het precies?
Tegenwoordig vinden we Neptunus op zeer grote afstand van de zon. Maar in het jonge zonnestelsel moet dat heel anders zijn geweest. Aangenomen wordt dat Neptunus dicht bij de zon ontstond en vervolgens naar zijn huidige plek in het zonnestelsel migreerde. Terwijl de planeet zich van de zon vandaan bewoog, duwde deze planetesimalen (samengeklonterde deeltjes in de nevel rond de zon) voor zich uit in wat we een resonante baan noemen: voor elk rondje dat Neptunus rond de zon maakt, maken de planetesimalen twee rondjes rond de zon. Toen Neptunus zo’n 28 AU (4,2 miljard kilometer) van de zon verwijderd was, gebeurde het. Neptunus maakte een sprongetje en de planetesimalen kwamen daarbij los uit Neptunus’ greep. De planetesimalen bevonden zich op dat moment op zo’n 44 AU van de zon. “En ze bleven daar tot op de dag van vandaag,” schrijft Nesvorný. Maar wie deelde nu die tik aan Neptunus uit? Dat moet een gasreus zijn geweest, zo stelt Nesvorný op basis van simulaties.

Planeet X
Het idee dat ons zonnestelsel meer planeten telt dan we nu denken, is niet nieuw. Diverse complottheorieën stellen zelfs dat er nog steeds een onontdekte planeet (planeet X) in ons zonnestelsel huist. Wetenschappers vegen die theorie van tafel. Maar diverse onderzoekers vermoeden wel dat het zonnestelsel in vroeger tijden meer leden telde.

Nader onderzoek naar de Kuipergordel zal moeten aantonen of de theorie van Nesvorný klopt. En als hij het bij het juiste eind heeft, is er nog een belangrijke vraag die beantwoord dient te worden: waar is de gasreus die Neptunus aantikte gebleven?