De man is al meer dan 20 jaar helemaal alleen.

Ooit behoorde de man tot een flinke stam die vrij geïsoleerd in het Amazonewoud leefde. Die stam werd in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw echter letterlijk afgeslacht door huurmoordenaars die in dienst stonden van kolonisten en boeren die het op het leefgebied van de Amazonestam hadden voorzien.

Geen contact
Even werd gedacht dat de stam helemaal was uitgeroeid. Maar in 1990 kwam de Fundação Nacional do Índio (kortweg FUNAI, een Braziliaanse overheidsorganisatie die zich inzet voor de inheemse bevolking) deze laatste overlevende op het spoor doordat er hutten werden ontdekt die op de voor deze stam kenmerkende wijze waren opgetrokken. In de jaren die volgden, probeerde de organisatie herhaaldelijk met de man in contact te komen, maar het werd al snel duidelijk dat hij daar niet van gediend was. En dus besloot FUNAI te doen wat het kon en zich in te zetten voor het behoud van zijn leefgebied en zo af en toe wat zaden en gereedschappen achter te laten op de plaatsen waar hij soms langskwam.

Beelden
En nu zijn er dus voor het eerst beelden van de man gemaakt. Te zien is hoe hij in zijn eentje in het woud aan het werk is. Hij is letterlijk aan het overleven. Als laatste van zijn stam. “Deze man die niemand van ons kent en die bijna alles is kwijtgeraakt – waaronder de rest van zijn stam – bewijst dat het mogelijk is om te overleven en geen contact te hebben met de buitenwereld,” aldus Altair Algayer, namens FUNAI. “Ik denk dat hij nu beter af is dan wanneer hij contact zou zoeken.”

Onderzoek op de door hem verlaten verblijfplaatsen onthult dat hij onder meer maïs en papaja’s verbouwt. Ook jaagt hij op kleine dieren. Dat doet hij door tot wel twee meter diepe gaten te graven en scherpe staven op de bodem te plaatsen. Ook maakt hij huizen van stro en riet. En steevast wordt ook in die huizen een enorm gat aangetroffen. Waarschijnlijk graaft hij dat om zich tijdens een aanval te kunnen verschuilen.

Overleven
De beelden die nu van de man zijn gemaakt, kunnen weleens bijdragen aan zijn overlevingskansen, aldus Survival International, een organisatie die zich eveneens inzet voor inheemse stammen. Nu bewezen is dat de man nog steeds in leven is, kan FUNAI er mogelijk voor zorgen dat zijn leefgebied de beschermde status houdt en gretige boeren die aan de grenzen van het gebied staan te trappelen, op afstand houden.

Het verhaal van deze man staat helaas niet op zichzelf. Inheemse volken wereldwijd moeten – soms letterlijk – vechten voor hun bestaan, terwijl de wereld de andere kant op kijkt. En dat is een groeiend probleem, zo vertelde Maartan Jansen, gespecialiseerd in het erfgoed van inheemse volkeren en verbonden aan de Universiteit Leiden, eerder aan Scientias.nl. “Er is maar één reden waarom de inheemse volkeren de kolonisatie hebben weten te overleven: omdat ze in gemarginaliseerde, moeilijk toegankelijke gebieden leven.” Maar steeds vaker zien bedrijven en overheden brood in het exploiteren van die afgelegen gebieden. “Er worden dan projecten opgezet die een inbreuk vormen op de traditionele gebruiken van de inheemse volken.” Oerwoud wordt omgehakt, waardoor jagers niet meer uit de voeten kunnen. Of traditionele vormen van landbouw worden onmogelijk gemaakt. En het wordt allemaal heel gemakkelijk goed gepraat, weet Jansen. “De inheemse volken worden door de overheid en bedrijven afgeschilderd als halve wilden: een sta-in-de-weg voor vooruitgang.” En maar al te vaak wordt die sta-in-de-weg met geweld of valse aanklachten uit de weg geruimd. Meer weten? Lees het hele gesprek met Jansen hier.