Wat niemand had verwacht, is gebeurd: de zware beving in Chili heeft verloren stranden en hun soorten teruggebracht.

Die opmerkelijke conclusie trekken wetenschappers in het blad PLoS ONE. In februari 2010 werd de kust van Chili na een zware aardbeving hard getroffen door een tsunami. Een catastrofale gebeurtenis voor de kustsystemen en al het leven dat daar deel van uitmaakte. Tenminste: dat zou u denken.

Boven: voor de tsunami toesloeg. Midden: direct nadat de tsunami toesloeg. Onder: zes maanden na de tsunami. Foto's: Eduardo Jaramillo.

Opmerkelijk
De onderzoekers bestudeerden welke gevolgen de beving en tsunami nu precies voor de ecosystemen had. En dat levert opvallende resultaten op. Natuurlijk was er sprake van sterfte en werden sommige soorten hard getroffen door de ramp. Maar dat is slechts één deel van het verhaal. “Het ecologische herstel van sommige zandstranden was opmerkelijk,” vertelt onderzoeker Jenny Dugan. “Planten komen terug op plaatsen waar ze – voor zover wij weten – al heel lang niet zijn geweest. De aardbeving heeft zandstranden gecreëerd op plaatsen waar ze allang verloren waren gegaan. Dit is niet de reactie die je na een zware aardbeving en tsunami zou verwachten.”

Toeval
Dat de onderzoekers deze studie uit konden voeren, was eigenlijk puur toeval. Ze onderzochten de stranden al voor de beving en tsunami. Toen de beving in 2010 toesloeg, zagen ze hun kans schoon en bestudeerden wat er veranderd was. Hun bevindingen zijn niet alleen interessant voor landen die al eens door een tsunami zijn geraakt of die kans lopen door een tsunami te worden geraakt. Alle landen met een kustlijn zijn gebaat bij dit onderzoek.

Voor de beving en tsunami plaatsvond, werden er maatregelen genomen om de kust te beschermen en te versterken. “We weten nu dat het bouwen van zulke verdedigingswerken de oppervlakte van het strand beperkt en resulteert in een afname in de biodiversiteit,” stelt onderzoeker Eduardo Jaramillo. “Maar na de beving kwam het strand dat door het versterken van de kustlijn was verdwenen weer terug en al enkele weken daarna betrok fauna dit strand alweer.” Het onderzoek laat zien wat extreme gebeurtenissen zoals een tsunami met kustverdediging kunnen doen. En het laat zien dat het aanleggen van zo’n kustverdediging grote invloed heeft op de ecosystemen aan de kust. “Wanneer iemand een zeedijk aanlegt dan wordt het strand bedekt door de dijk zelf en na verloop van tijd gaat er voor de muur zand verloren, net zolang tot het strand uiteindelijk verdwijnt. (…) Zo verliest het strand diversiteit.” Daar komt nog eens bij dat die zandstranden ons ook kunnen beschermen. “Stranden zijn heel goede barrières tegen het stijgen van de zeespiegel.”