Terwijl er eerder gedacht werd dat de archipel door de stijgende zeespiegel letterlijk ten onder zou gaan.

Midden in de Grote Oceaan ligt de kleine Polynesische archipel Tuvalu: één van de meest laaggelegen staten ter wereld. Zo ligt het hoogste gebied slechts vijf meter boven zeeniveau. Hierdoor werd Tuvalu beschouwd als buitengewoon kwetsbaar voor zeespiegelstijging als gevolg van klimaatverandering. Maar is dat wel echt zo? Onderzoekers namen de proef op de som en namen de archipel in een nieuw onderzoek onder de loep. En wat blijkt? Het landoppervlak is in de afgelopen veertig jaar niet ondergelopen, maar is juist toegenomen.

Luchtfoto’s
Tuvalu bestaat uit 101 eilanden die verspreid liggen over negen atollen. De onderzoekers bestudeerden van elk eiland de kustlijn en de veranderingen daarin in de afgelopen veertig jaar. Hiervoor gebruikten ze luchtfoto’s van de archipel die teruggingen tot 1943. Ook bestudeerden ze fotocollecties uit 1971 en 1984 met bijgewerkte satellietbeelden uit 2004 tot en met 2014. Op deze manier konden de onderzoekers de kustlijn van elk atol nauwkeurig in kaart brengen en de veranderingen tussen 1971 en 2014 analyseren.

Voorbeelden van de dynamiek van de eilanden in Tuvalu tussen de periode van 1971 tot 2014. Afbeelding: ©2017 DigitalGlobe Inc

Landoppervlak
De onderzoekers deden een opvallende ontdekking. Zo blijkt dat Tuvalu een toename van landoppervlak heeft van 2,9 procent, ofwel 73,5 hectare. 73 eilanden – van de in totaal 101 eilanden in de gehele archipel – zijn op dit moment groter dan veertig jaar geleden. Toch is de zeespiegelstijging in deze regio de afgelopen vier decennia tweemaal zo hard gestegen als het wereldwijde gemiddelde. “We denken vaak dat atollen overspoeld zullen worden als de zeespiegel stijgt,” zegt onderzoeker Paul Kench. “Maar er is steeds meer bewijs dat deze eilanden geologisch dynamisch zijn en voortdurend veranderen.”

Uitbreiding
De bevindingen druisen in tegen alle heersende theorieën over Tuvalu. “Hoewel de zeespiegel in de afgelopen halve eeuw in de regio is gestegen, blijkt dat de meest dominante verandering in deze periode uitbreiding van land is geweest, en niet erosie,” stelt Kench. Volgens de onderzoeker is het zeeniveau slechts één factor die invloed heeft op veranderingen die eilanden ondergaan. Ook een reeks van andere milieuprocessen, zoals de toevoer van sedimenten en het patroon van golven dragen hun steentje bij. Deze processen – die nog sterker zijn tijdens extreme gebeurtenissen zoals de cycloon Bebe in 1972 – kunnen de uitbreiding op de eilanden van Tuvalu die bestaan uit grind, of een combinatie zijn van zand en grind, verklaren. “Echter brengen deze processen kleinere eilanden die overwegend uit zand bestaan juist meer uit evenwicht.”

“Op basis van dit onderzoek voorspellen we een heel andere toekomst voor de eilanden van Tuvalu,” zegt Kench. De onderzoekers stellen namelijk dat Tuvalu de komende eeuw gewoon bewoonbaar zal blijven. “We weten dat de bewoonbaarheid van een eiland van meerdere factoren afhangt, maar het is onwaarschijnlijk dat het verlies van grondgebied een reden zal zijn om de bevolking te moeten evacueren.”