heroïne

Wetenschappers hebben een vaccin ontwikkeld dat ratten van hun heroïneverslaving af kan helpen. Het vaccin voorkomt dat de actieve stoffen in heroïne in het brein belanden, waardoor afkicken een stuk gemakkelijker wordt.

Wanneer mensen heroïne gebruiken, heeft dit direct effect op hun lichaam. Zo kan de drug bijvoorbeeld pijn wegnemen. In 2011 toonden onderzoekers al aan dat het door hen ontwikkelde vaccin tegen heroïne sommige van deze acute effecten van heroïnegebruik verhinderde. Nu hebben de onderzoekers het vaccin aan uitgebreidere tests onderworpen en blijkt het ook in staat te zijn om te voorkomen dat heroïne het brein bereikt.

Ratten
De onderzoekers verzamelden een aantal ratten en maakten deze verslaafd aan heroïne. Wanneer de ratten heroïne wilden ontvangen, moesten ze drie keer op een hefboompje drukken. Na verloop van tijd – toen de ratten al verslaafd waren aan heroïne – namen de onderzoekers de drug weg. De ratten konden op het hefboompje drukken, maar er kwam niets. Een deel van de ratten kreeg vervolgens het vaccin toegediend. De overige ratten moesten het zonder het vaccin doen. Daarna ontvingen alle ratten opnieuw een dosis heroïne. De ratten die het vaccin niet ontvangen hadden, begonnen na het ontvangen van de heroïne direct weer op de hefboom te drukken voor meer. Net zoals mensen die een tijdje zijn afgekickt weer een terugval kunnen hebben. Heel anders verging het de ratten die het vaccin hadden ontvangen. “Aan heroïne verslaafde ratten die tijdelijk geen toegang tot de drug hebben, zullen het weer dwangmatig gaan gebruiken wanneer ze weer toegang hebben tot de drug, maar ons vaccin voorkwam dat dat gebeurde,” vertelt onderzoeker George F. Koob.

Hoe werkt het?

Doordat heroïne heel snel wordt afgebroken, is het nodig om niet alleen heroïne, maar ook de stoffen waarin het wordt omgezet (onder meer het stofje 6-MAM), te bestrijden. Het vaccin doet dat door antilichaampjes op te roepen zowel heroïne als 6-MAM (het stofje dat het brein binnendringt en daar de effecten van heroïne veroorzaakt) te bestrijden. “Het vaccin volgt de drug terwijl deze wordt omgezet in andere stoffen en houdt de actieve afbraakproducten uit het brein en dat verklaart het succes,” legt één van de onderzoekers uit.

Ernstig verslaafd
Een tweede experiment laat het effect van het vaccin nog duidelijker zien, zo is te lezen in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. De onderzoekers maakten ratten ernstig verslaafd. De hoeveelheid heroïne die de ratten gebruiken, was zo groot dat een rat die nog nooit drugs had gebruikt eraan zou sterven. Vervolgens zorgden de onderzoekers ervoor dat de ratten dertig dagen lang geen heroïne konden gebruiken. Na die tijd konden de ratten de drug weer wel bemachtigen. Een deel van de ratten kreeg opnieuw het vaccin toegediend, terwijl de rest het met een placebo moest doen. De ratten die een placebo hadden ontvangen, begonnen direct weer enorme hoeveelheden heroïne te gebruiken. Maar de ratten die het vaccin ontvangen hadden, deden dat niet. “We waren in staat om ze uit die cyclus van meer en meer heroïnegebruik te halen,” vertelt onderzoeker Joel Schlosburg.

Schlosburg wijst erop dat de ratten alleen nog maar met het vaccin behandeld waren. Wanneer het vaccin ook geschikt blijkt voor mensen is het aannemelijk dat vaccingebruik gecombineerd wordt met andere (bestaande) behandelingen, waardoor het vaccin mogelijk nog effectiever is. De onderzoekers hopen op korte termijn te starten met klinische testen onder mensen. Als die experimenten ook goed verlopen, wordt het vaccin mogelijk al vrij snel op de markt gebracht.