Niet zelfmoord, maar doodslag maakte in 1890 een einde aan het leven van Vincent van Gogh. Dat beweren twee schrijvers.

Gregory White Smith en Steven Naifeh schreven een biografie over de wereldberoemde schilder en doen daarin enkele opmerkelijke mededelingen. Onder meer dat de schilder zichzelf niet van het leven beroofde. Nee, hij zou door iemand anders zijn neergeschoten.

Zelfmoord
In 1890 stierf Van Gogh. Hij had net wat gedronken in een herberg en trok de korenvelden in. Hij bracht daar veel tijd door om te schilderen. Maar die dag zou hij er heen zijn gegaan om zichzelf van het leven te beroven. Hij schoot zichzelf neer, keerde met veel moeite terug naar de herberg en stierf enkele dagen later.

Klopt het?

Het boek Van Gogh: The Life is overtuigend. Maar hebben de schrijvers het bij het juiste eind? Daarover bestaan grote twijfels. Het is lastig om de moord of doodslag te bewijzen en de auteurs erkennen dat er heel weinig over het incident bekend is. Het Van Gogh Museum – dat aan het boek meewerkte – heeft reeds afstand genomen van de beweringen van de schrijvers. Volgens het museum is het nog te vroeg om de zelfmoord van Vincent van Gogh helemaal van tafel te vegen.

Kogel
Tenminste: zo is het verhaal de boeken ingegaan. Maar Naifeh en White Smith stellen dat het in werkelijkheid heel anders liep. Ze baseren hun conclusie onder meer op het pad dat de kogel aflegde. De kogel kwam in het bovenlichaam van de schilder terecht, maar enterde het lijf niet in een rechte lijn, maar schuin. En dat is apart: bij zelfmoorden komt een kogel vaak recht het lichaam binnen.

Secretan
Hoe zijn de laatste dagen van Van Gogh dan verlopen? Volgens de schrijvers had Van Gogh samen met de broers Secretan wat in de herberg gedronken. De jongens hadden niet zo’n goede band met de schilder en plaagden hem regelmatig. Toen Van Gogh naar huis terugkeerde zouden zij hem hebben vergezeld en hem halverwege per ongeluk hebben neergeschoten. Van moord is volgens de schrijvers geen sprake. De jongens zouden flink wat gedronken hebben en één van hen speelde graag cowboytje met een geweer dat niet goed meer werkte. De drank en het slechte geweer zou ervoor gezorgd hebben dat de kogel in het lichaam van Van Gogh belandde.

Dat de werkelijkheid nooit boven tafel is gekomen, komt volgens Naifeh en White Smith door Van Gogh zelf. Hij wilde niet dat de jongens gestraft zouden worden en nam de schuld voor het ongeluk zelf op zich. Hij zou niet dood hebben gewild, maar toen het eenmaal zover was, accepteerde hij het. Het feit dat de schilder afhankelijk was van zijn broer Theo en vrijwel geen schilderij verkocht kreeg, moet daaraan hebben bijgedragen. Hij voelde zich een last voor zijn broer en kon zich gemakkelijker verzoenen met het feit dat alles nu voorbij was.