Het vaccin kan Alzheimer voorkomen en mogelijk – als de ziekte toch al heeft toegeslagen – bestrijden. Het vaccin kan wellicht over een jaar of drie al onder mensen worden getest.

Aangenomen wordt dat een opeenstapeling van eiwitten die bèta-amyloïden worden genoemd de drijvende kracht zijn achter het ontstaan van Alzheimer. De opeenstapeling van tau-proteïnen zou weer samenhangen met het ontstaan van dementie bij Alzheimer-patiënten. En nu hebben onderzoekers vaccins ontwikkeld die zowel de bèta-amyloïden als de tau-proteïnen aanpakken.

Verschillende stadia
Het ene vaccin bestrijdt het ontstaan van Alzheimer en het andere vaccin bestrijdt een verergering van Alzheimer. Volgens de onderzoekers kunnen de vaccins in verschillende stadia van Alzheimer iets voor patiënten betekenen. “Dit onderzoek suggereert dat we patiënten met een prille vorm van Alzheimer – of misschien zelfs gezonde mensen met een verhoogd risico op Alzheimer – kunnen vaccineren met het anti-bèta-amyloïden-vaccin,” vertelt onderzoeker Anahit Ghochikyan. “En als de ziekte vordert dan gebruiken we het andere anti-tau-vaccin om de effectiviteit te vergroten.” Samen kunnen de vaccins mogelijk niet alleen Alzheimer voorkomen, maar ook – als de ziekte toch toe slaat – bestrijden.

Pre-klinisch onderzoek
Momenteel wordt onderzocht of het vaccin veilig is. Als dat pre-klinisch onderzoek goed verloopt, kunnen de experimenten onder mensen al snel starten. “Als we tijdens pre-klinisch onderzoek succesvol zijn, kunnen we in drie tot vijf jaar tijd hard onderweg zijn naar één van de meest belangrijke ontwikkelingen in de recente medische geschiedenis,” denkt onderzoeker Nikolai Petrovsky.

Wereldwijd lijden miljoenen mensen aan Alzheimer. En naar verwachting worden dat er alleen maar meer. Een effectieve behandeling of methode om de ziekte te voorkomen, is dan ook hard nodig. Maar de zoektocht naar zo’n behandeling duurt lang en is kostbaar. Om dat te illustreren: tussen 2002 en 2012 werden 413 klinische onderzoeken uitgevoerd waarin zo’n 244 stofjes werden onderzocht. Het leverde één goedgekeurd medicijn op dat de symptomen van de ziekte tijdelijk laat afnemen.