De afgelopen jaren hebben diverse landen in Europa te maken gehad met extreme winters. Waar ze vandaan kwamen, was een raadsel. Tot nu.

Engelse wetenschappers bestudeerden de ultraviolette straling die de zon uitstoot. En ze ontdekten iets bijzonders. Die straling is veel gevarieerder dan gedacht. En er bleek een verband te zijn tussen bepaalde variaties en temperaturen. Veranderingen in de uitstoot van UV-straling leidde in sommige gebieden tot extreme winters die heel koud waren en enorm veel sneeuw voortbrachten. In andere gebieden waren de winters juist extreem warm.

Zonnecyclus
Uit eerdere onderzoeken was al gebleken dat temperaturen in de winter in Europa en het noorden van Amerika samenhingen met de zonnecyclus. Maar hoe dat verband precies ontstond, was onduidelijk. Wetenschappers beten zich in dit vraagstuk vast en ontdekten dat de UV-straling die de zon afgeeft, varieert. Modellen laten zien dat die variaties inderdaad invloed hebben op het winterweer, zo is in het blad Nature Geoscience te lezen.

WIST U DAT…

Hoe?
Maar..hoe dan? Ultraviolette straling wordt geabsorbeerd door ozon in de stratosfeer. Als er weinig UV-straling is, hoeft de stratosfeer ook minder te absorberen en is deze koeler. En dat effect heeft ook op minder grote hoogte gevolgen. Zo veranderen de windsnelheden. Het resultaat is bijvoorbeeld een beperkte luchtstroom van west naar oost. Hierdoor komen de temperaturen in de hele regio anders te liggen. Als de theorie klopt, kunnen we met het oog op de zonnecyclus de komende jaren nog wel wat koude winters verwachten.

Klimaatverandering
Volgens de onderzoekers staat dit hele verhaal los van klimaatverandering. Extreem warme winters in het mediterrane gebied zijn volgens dit onderzoek dus niet het directe gevolg van een veranderend klimaat. Datzelfde geldt voor de extreem koude winters in bijvoorbeeld Engeland.

De wetenschappers benadrukken dat UV-straling alleen niet kan verklaren waarom een winter koud of warm is. Maar de straling draagt zeker bij. En dat is nuttige informatie. Het kan meteorologen helpen om het weer beter te voorspellen. “Je zult nooit in staat zijn om de precieze temperatuur van de derde week in januari te voorspellen,” stelt onderzoeker Adam Scaife. “Maar je kunt wel in staat zijn om te stellen dat deze winter waarschijnlijk warm gaat worden of juist koud.” Nader onderzoek is noodzakelijk.