En een nieuw medicijn tegen de Ziekte van Alzheimer is onderweg.

Eén van de belangrijkste kenmerken van de Ziekte van Alzheimer is de opeenstapeling van abnormale peptiden in het brein. Deze peptiden worden ook wel bèta-amyloïden genoemd. Deze bèta-amyloïden vallen synapsen – de verbindingen tussen zenuwcellen in de hersenen – aan en vernietigen deze. Hierdoor ontstaan er geheugenproblemen en dat leidt uiteindelijk tot de dood.

Ogen

Uit een eerdere studie bleek dat je aan iemands ogen al kunt zien of iemand Alzheimer heeft of niet. Zo lijkt de ziekte samen te hangen met veranderingen in het netvlies. Wellicht wordt het in de toekomst mogelijk om Alzheimer al in een vroeg stadium op te sporen.

Vicieuze cirkel
In een nieuwe studie hebben onderzoekers een vicieuze cirkel gevonden die ten grondslag ligt aan de Ziekte van Alzheimer. Zo blijkt dat wanneer een bèta-amyloïde een synaps vernietigt, de zenuwcellen de aanmaak van meer bèta-amyloïden stimuleren, waardoor er nog meer synapsen worden kapot gemaakt. “We laten zien dat er een vicieuze cirkel bestaat, waarin bèta-amyloïden hun eigen productie aandrijven,” stelt onderzoeker Richard Killick. “En wanneer dit uit de hand loopt, is het te laat voor geneesmiddelen die gericht zijn op de bèta-amyloïden. Dit zou kunnen verklaren waarom zoveel Alzheimermedicatie niet werkt.”

Grote stap voorwaarts
Dankzij deze ontdekking beginnen we nu eindelijk de ziekte van Alzheimer langzaam maar zeker te ontleden. “Dit is een grote stap voorwaarts in ons begrip van de ziekte,” zegt hoofdauteur Christina Elliott. “Daarnaast benadrukt dit hoe belangrijk het is dat we in een vroeg stadium van de ziekte ingrijpen.”

Dkk1
De onderzoekers ontdekten daarnaast dat een eiwit genaamd Dkk1 – dat de productie van bèta-amyloïden stimuleert – centraal staat in de vicieuze cirkel. Dkk1 is nauwelijks te vinden bij jongvolwassenen, maar de productie ervan neemt toe naarmate we ouder worden. Om de Ziekte van Alzheimer een halt toe te roepen, lijkt het dus voor de hand liggend om deze Dkk1 aan te pakken.

Fasudil
En dat is precies wat de onderzoekers hebben gedaan. “We hebben in onze studie aangetoond dat we in staat zijn om de vicieuze cirkel te doorbreken met een medicijn genaamd fasudil,” zegt Killick. “Dit medicijn wordt al in Japan en China gebruikt bij een beroerte.” De onderzoekers hebben overtuigend bewijs gevonden dat het medicijn de synapsen in het brein beschermt. “Tegelijkertijd vermindert het ook de hoeveelheid bèta-amyloïden in de hersenen,” voegt Killick eraan toe. In de studie troffen de onderzoekers al een drastische vermindering van bèta-amyloïden aan in muizen die slechts twee weken behandeld waren met fasudil.

Een volgende stap is nu om fasudil te testen op patiënten die in een vroeg stadium van de Ziekte van Alzheimer verkeren. “Fasudil lijkt een effectieve behandeling tegen de bèta-amyloïden te zijn,” stelt onderzoeker Dag Aarsland. “We moeten nu zo snel mogelijk doorzetten om dit medicijn bij mensen uit te proberen.”