hittegolf

Extreem hoge temperaturen: het lijkt wel of ze steeds vaker voorkomen. Maar is dat nu ook aan klimaatverandering te wijten? Nieuw onderzoek suggereert van wel: gemiddeld zijn er wereldwijd vijf keer meer recordbrekende hete maanden dan men zonder het broeikaseffect zou verwachten.

Dat schrijven onderzoekers in het blad Climate Change. In sommige delen van de wereld zijn er zelfs tien keer meer records dan men als het broeikaseffect geen rol zou spelen, zou verwachten. Het gaat dan om delen van Afrika, Europa en het zuiden van Azië. Maar liefst tachtig procent van de geobserveerde records zou niet hebben plaatsgevonden als de mens geen invloed uitoefende op het klimaat.

Opwarming
De onderzoekers baseren hun conclusie op maandelijkse temperatuurgegevens die meer dan 131 jaar beslaan en op 12.000 punten wereldwijd verzameld zijn. Dat het aantal records toeneemt, is het gevolg van het broeikaseffect. Vooral de laatste veertig jaar nemen de records toe en dat hangt samen met een sterke opwarming van de aarde. Natuurlijk zijn er ook natuurlijke variaties die invloed hebben op de records. Denk aan jaren waarin El Niño een rol speelt: in die jaren kwamen meer records voor. Maar deze natuurlijke variaties konden de sterke stijging van het aantal records niet verklaren. “Statistieken alleen kunnen ons niet vertellen wat de oorzaak van één enkele hittegolf is, maar ze laten wel een grote en systematische toename in het aantal records dat te wijten is aan het broeikaseffect, zien,” vertelt onderzoeker Stefan Rahmstorf. “Vandaag de dag is deze toename al zo groot dat de meeste maandelijkse hitterecords te wijten zijn aan klimaatverandering.” De wetenschap is er volgens Rahmstorf duidelijk over dat slechts een klein deel van de hitterecords ook zonder ingrijpen van de mens zou hebben plaatsgevonden.

Hittegolf
Hittegolven halen de laatste tijd regelmatig het nieuws. Zo kreeg Australië in 2009 met een hittegolf te maken die zijn weerga niet kende. En in 2010 was het de beurt aan Rusland. De Verenigde Staten maakten zo’n hittegolf vorig jaar mee. “Extreem hoge temperaturen leiden tot veel sterfgevallen, enorme bosbranden en het verlies van gewassen, samenlevingen en ecosystemen zijn niet aangepast op temperaturen die oude records elke keer weer verbreken,” stelt onderzoeker Dim Coumou.

Als het broeikaseffect op dezelfde voet doorgaat, zullen we over dertig jaar nog vaker met extremen te maken krijgen: het aantal nieuwe maandelijkse records ligt dan twaalf keer hoger dan zonder het broeikaseffect het geval zou zijn. “Dat betekent niet dat er twaalf keer meer hete zomers in Europa zullen voorkomen,” benadrukt Coumou. “Het is nog erger. Om als nieuwe records te gelden, moeten ze de records die in de jaren ’20 en ’30 van deze eeuw zijn neergezet en die al hoger liggen dan alle (gemeten, red.) temperaturen die we tot op heden hebben meegemaakt, verbreken. En dit is nog maar een wereldwijd gemiddelde: in sommige continentale gebieden zal de toename van nieuwe records nog groter zijn.”