Stel: u bent een man, 30 jaar jong en draagt een pak. Zo ziet u uzelf. Maar dan kijkt u nog eens in de spiegel en blijkt dat u een tien jaar oud meisje in een rokje bent. Het is uw avatar. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de kans heel groot is dat u uzelf dan als tienjarig meisje ziet.

De onderzoekers voorzagen 24 mannen van een illusie en een apparaatje dat hun hartslag registreerde. De mannen kregen een headset die een virtueel trucje uithaalde. Daardoor zagen de proefpersonen wanneer ze naar beneden keken niet hun eigen lijf, maar dat van een tienjarig meisje in een rokje. Vervolgens zagen ze hoe een virtuele vrouw hen naderde en over hun eigen virtuele arm streek. In het echt was het één van de onderzoekers die de echte arm van de man aanraakte. Na dit experiment liet de headset de mannen iets heel anders zien. Ze zagen hun virtuele zelf – hun avatars – op de grond liggen. De virtuele vrouw sloeg de avatar daarop meerdere malen.

Zien en voelen
De onderzoekers vroegen de mannen in welke mate ze het idee hadden dat het lichaam van het meisje hun eigen lichaam was. De meeste mannen gaven aan dat die gevoelens matig tot sterk waren. De combinatie van zien en voelen (hoe de vrouw de virtuele arm aanraakte) bleek genoeg om de mannen te laten geloven dat ze hun avatar waren. Maar het wordt nog overtuigender.

Hart
De onderzoekers bestudeerden ook de hartslag van de mannen. Wanneer de proefpersonen zagen dat hun avatar in elkaar geslagen werd, steeg hun hartslag sterk. De hartslag was zelfs bijna vergelijkbaar met de hartslag van iemand die zelf bedreigd wordt. Deze opvallende veranderingen in hartslag vonden alleen plaats wanneer de mannen hun eigen avatar in elkaar geslagen zagen worden.

Het experiment laat zien dat mensen zich heel snel en in sterke mate verbonden kunnen voelen met hun virtuele zelf. Het beeld dat we van onszelf hebben, is blijkbaar heel smeedbaar.