Mogelijk wordt onze mentale gezondheid beïnvloed door stoffen die bacteriën in onze buik produceren.

Onderzoekers van het VIB-KU Leuven Center for Brain & Disease Research bestudeerden de bacteriën die aanwezig waren in de stoelgang van meer dan duizend mensen. Een aantal van deze mensen was depressief. Al snel stuitten ze op een opvallend verschil tussen depressieve en niet-depressieve mensen. Zo bleken twee soortengroepen van bacteriën – Coprococcus en Dialister – wel voor te komen in de darmen van gezonde mensen, maar afwezig te zijn in de darmen van mensen met depressie.

Reproduceren
Om er zeker van te zijn dat de onderzoekers iets op het spoor waren, probeerden ze hun resultaten te bevestigen door tevens onderzoek te doen in een onafhankelijke groep deelnemers aan een Nederlands onderzoeksproject en in een groep depressie-patiënten in het Universitair Ziekenhuis in Leuven. En daar zagen ze hetzelfde.

Controversiële link
“De link tussen onze darmflora en onze mentale gezondheid is een controversieel onderwerp in het microbioom-onderzoek,” stelt onderzoeker Jeroen Raes. “Het idee dat stoffen geproduceerd door de micro-organismen in ons lichaam ons brein – en dus ons gedrag en onze gevoelens – beïnvloeden is intrigerend, maar deze link tussen buik en brein is vooral onderzocht in proefdieren. In ons onderzoek hebben we verschillende groepen bacteriën kunnen identificeren die lijken samen te vallen met depressie en levenskwaliteit in een diverse groep mensen.”

Crohn & depressie
Eerder ontdekten Raes en collega’s al dat bepaalde gemeenschappen van darmbacteriën – ook wel darmtypes genoemd – meer voor lijken te komen in patiënten met de ziekte van Crohn. Deze ziekte wordt gekenmerkt door chronische ontstekingen van het maag-darmkanaal. Wat best verrassend is, is dat de onderzoekers nu een gelijkaardig darmtype in verband brengen met depressie. “Deze bevinding levert meer bewijs dat het Bacteroides2 darmtype dat we eerder identificeerden negatieve effecten kan hebben. Het lijkt erop dat de microbe-gemeenschappen die gelinkt kunnen worden aan ontsteking van de ingewanden en een mindere mentale gezondheid bepaalde karakteristieken delen.”

Productie van stoffen
De onderzoekers gingen nog een stap verder en identificeerden aan de hand van een genoomanalyse welke darmbacteriën de interactie aan kunnen gaan met het zenuwstelsel. Ze ontdekten heel wat bacteriën die stoffen produceren die het menselijk brein en zenuwstelsel kunnen beïnvloeden. En sommige van deze bacteriën bleken zelfs heel veel van deze stoffen aan te maken. “Veel stoffen die het brein en zenuwstelsel kunnen beïnvloeden, worden geproduceerd in onze ingewanden,” vertelt onderzoeker Mireia Valles-Colomer. “Wij wilden uitzoeken welke micro-organismen daar bij betrokken zouden kunnen zijn. Onze technieken kunnen niet enkel gebruikt worden om bacteriën te identificeren die belang kunnen hebben in onze mentale gezondheid, maar ook om het mechanisme hierachter te ontwarren. Zo vonden we bijvoorbeeld dat het vermogen van micro-organismen om DOPAC – een stof gelieerd aan dopamine, belangrijk in het beloningssysteem in ons brein – te genereren, geassocieerd is met een betere mentale levenskwaliteit.”

Het onderzoek naar een mogelijk verband tussen darmbacteriën en de mentale gezondheid staat nog in de kinderschoenen. Onderzoeksresultaten zoals deze zijn belangrijk; ze geven richting aan vervolgonderzoek naar een verband dat we nog lang niet doorgronden, maar dat in de toekomst wellicht kan leiden tot behandelingen die de mentale gezondheid verbeteren of depressieve klachten zelfs helpen voorkomen.