Voor het eerst hebben wetenschappers een dier ontdekt dat in winterslaap gaat ondanks dat de temperatuur in hun leefgebied rond de 20 graden ligt. Het gaat om een vleermuis die in het Midden-Oosten leeft.

Veel zoogdieren – en ook sommige vogels – gaan in winterslaap wanneer de winter aanbreekt. Gedurende een periode van drie tot negen maanden slapen ze. Die winterslaap is geen overbodige luxe: het stelt ze in staat om een periode waarin het heel koud is en weinig voedsel voorhanden is, te overleven en in de lente met frisse moed weer aan de slag te gaan. Deze winterslapers tref je op tal van plekken wereldwijd aan. Waar je ze niet zo snel zou verwachten, is in het Midden-Oosten waar de winters zacht zijn. Maar wetenschappers hebben nu ontdekt dat ook daar dieren te vinden zijn die een winterslaap houden.

Van oktober tot februari
Het gaat om twee soorten vleermuizen: Rhinopoma microphyllum en R. Cystops. De vleermuizen blijken van oktober tot februari in winterslaap te gaan in grotten waar de temperatuur zo rond de 20 graden Celsius ligt. “We vermoeden dat deze grotten – die een constante hoge temperatuur hebben tijdens de winter, deze subtropische soorten in staat stellen om te overleven aan het noordelijke randje van hun leefgebied,” aldus onderzoeker Noga Kronfeld-Schor. Tijdens hun winterslaap zijn de vleermuizen half bij bewustzijn en ademen ze elke vijftien tot dertig minuten, waardoor ze extreem weinig energie verbruiken. De vleermuizen drinken of eten niet, zelfs niet op warme avonden wanneer andere vleermuissoorten in dezelfde grotten volop actief waren.

“Tijdens hun winterslaap ademen de vleermuizen elke vijftien tot dertig minuten”

Lichaamstemperatuur
De onderzoekers ontdekten tevens dat de vleermuizen in de maand voorafgaand aan hun winterslaap hun dieet veranderden. In plaats van onverzadigde vetten, gingen ze nu veel verzadigde vetten tot zich nemen. Hun lichaamsmassa nam daarbij met vijftig procent toe. Een andere belangrijke ontdekking is dat de vleermuizen hun lichaamstemperatuur niet hoeven te verlagen om energie te besparen. Een winterslaap onder zoogdieren komt normaal gesproken bij veel lagere temperaturen voor en stelt het dier in staat om veel fysiologische veranderingen te ondergaan, waaronder het verlagen van de hartslag en lichaamstemperatuur,” legt Kronfeld-Schor uit. “Maar wij ontdekten dat deze vleermuizen een hoge lichaamstemperatuur behouden en tegelijkertijd hun energieverbruik drastisch verlagen.”

“Tot voor kort nam men aan dat zoogdieren in Israël – afgezien van de egel – geen winterslaap hielden. Maar deze ontdekking doet ons vermoeden dat er nog meer soorten zijn waarvan we niet weten dat ze in winterslaap gaan. Wetenschappers zijn nog nooit op zoek gegaan naar organismen die bij hoge temperaturen in winterslaap gaan.”