Nieuw onderzoek wijst erop dat de eerste vogels zeer primitieve vleugels hadden waar ze lang niet zoveel mee konden als de vogels van vandaag de dag. Vliegen viel voor deze eerste vogels dan ook niet mee.

Dat blijkt uit een onderzoek van de universiteit van Bristol. De wetenschappers proberen in hun studie een antwoord te vinden op diverse prangende vragen: hoe ontwikkelden de op land levende dino’s zich tot vogels die het luchtruim konden kiezen? Hoe zagen hun eerste vleugels eruit en wat konden ze ermee?

Eerste vogel
Om die vragen te beantwoorden, bestudeerden de onderzoekers de dinosaurus Anchiornis huxleyi. Ook namen ze de Archaeopteryx lithographica onder de loep. Laatstgenoemde leefde zo’n 155 miljoen jaar geleden en wordt door velen gezien als de eerste vogel: A. lithographica bezit zowel eigenschappen van een vogel als van een dinosaurus.

WIST U DAT…

Laagjes
Uit het onderzoek blijkt dat het verenkleed van zowel de dinosaurus als de eerste vogel heel anders is dan dat van de moderne vogel. Zo bestaat het verenkleed van de dino en eerste vogel uit meerdere lagen. Dat is goed te verklaren: in eerste instantie ontwikkelden de dinosaurussen veren als een soort isolatiemateriaal. De afzonderlijke veren waren niet zo sterk, maar samen waren ze waarschijnlijk best aerodynamisch.

Opstijgen
Maar dat wil niet zeggen dat de eerste vogel moeiteloos het luchtruim koos. In tegenstelling tot de moderne vogels was de eerste vogel niet in staat om zijn veren van elkaar te scheiden en ze te draaien. Hierdoor kon deze waarschijnlijk moeilijk van de grond opstijgen. Wellicht was dat zelfs onmogelijk. Ook konden de eerste vogels waarschijnlijk niet met lage snelheden vliegen. Dat alles wijst erop dat de eerste vogels hun vleugels voornamelijk gebruikten om met grote snelheid door de lucht te glijden. Pas nadat hun vleugels verder geëvolueerd waren, waren ze in staat om ze op en neer te slaan.

De vleugels zoals we die vandaag de dag bij moderne vogels zien, zouden in een periode van enkele tientallen miljoenen jaren geëvolueerd zijn. De laatste 130 miljoen jaar is er weinig meer aan veranderd. “Dit nieuwe onderzoek werpt niet alleen licht op hoe vogels het luchtruim kozen, maar ook op hoe vleugels zich ontwikkelden tot hoe ze vandaag de dag zijn: één van de meest verbazingwekkende en zeer gespecialiseerde structuren in de natuur.”