tornado

Wetenschappers hebben ontdekt dat vogels een superstorm één tot twee dagen van tevoren al kunnen horen aankomen en daarop reageren door – zelfs midden in het broedseizoen – hun nesten te verlaten.

Amerikaanse onderzoekers deden die ontdekking toen ze in 2014 geelvleugelzangers bestudeerden. Zo’n één tot twee dagen voordat een extreem stormsysteem – dat 84 tornado’s genereerde en 35 mensen fataal werd – het leefgebied van de vogels bereikte, verlieten deze hun nesten.

In het broedseizoen
“Het is de eerste keer dat we dit soort gedrag bij vogels tijdens het broedseizoen gedocumenteerd hebben,” vertelt onderzoeker Henry Streby. “We weten dat vogels hun vliegroute kunnen veranderen om dingen tijdens hun migratie te vermijden, maar het was nog nooit aangetoond dat na hun migratie, wanneer ze een territorium hebben afgebakend, dat gebied verlaten vanwege extreem weer. De geelvleugelzangers in deze studie legden in totaal zeker 1500 kilometer af om het heftige weer te vermijden. En zodra de storm voorbij was, kwamen ze direct naar huis.”

“De geelvleugelzangers in deze studie legden in totaal zeker 1500 kilometer af om het heftige weer te vermijden. En zodra de storm voorbij was, kwamen ze direct naar huis”

Lokaal geen aanwijzingen
Wat met name opvallend is, is dat de vogels op de vlucht sloegen toen de stormen nog vier- tot negenhonderd kilometer van hen verwijderd waren. Op het moment dat de vogels op de vlucht sloegen, waren er lokaal ook nog geen grote aanwijzingen dat er een storm aan zat te komen. Zo was de luchtdruk, temperatuur en windsnelheid nog niet veranderd. “Op het moment dat meteorologen ons vertelden dat de storm onze kant op kwam, waren de vogels blijkbaar al bezig om hun koffers te pakken en het gebied te evacueren.”

Infrasoon geluid
De grote vraag is natuurlijk: hoe wisten de vogels dat er een storm aan zat te komen? Vermoed wordt dat ze infrasoon geluid opvingen. Infrasoon geluid heeft een lage frequentie en daardoor kunnen wij mensen het niet horen. Onderzoek heeft aangetoond dat vogels en andere dieren het wel kunnen waarnemen. Wanneer de wind over bergen waait, golven op het strand klappen en vulkanen uitbarsten, komt daar infrasoon geluid bij vrij dat duizenden kilometers verderop kan worden opgevangen. Hoe lager de frequentie, hoe verder die geluidsgolven kunnen reizen. Tornado’s produceren ook infrasoon geluid. Het onderzoek suggereert voorzichtig dat vogels infrasoon geluid gebruiken om stormen op grote afstand te detecteren.

Dat de vogels in staat zijn om stormen die nog ver weg zijn, waar te nemen en vervolgens tijdig op de vlucht te slaan, lijkt ook met het oog op de toekomst goed nieuws. “Steeds meer onderzoek toont aan dat tornado’s steeds vaker voorkomen en steeds krachtiger worden door toedoen van klimaatverandering,” stelt Streby. Tegelijkertijd kan het detectiesysteem van de vogels ook nadelen hebben. “Deze acties kosten energie en kunnen ten koste van de voortplanting gaan.”