Dexamethason vergroot de overlevingskansen van ernstig zieke coronapatiënten aanzienlijk.

Tot die conclusie komen onderzoekers nadat ze het middel – dat normaliter onder meer wordt ingezet bij misselijkheid, sommige vormen van kanker en aandoeningen die gepaard gaan met ernstige ontstekingen – onder een grote groep coronapatiënten testten. Het middel bleek met name de overlevingskansen van ernstig zieke coronapatiënten – die aan de beademing liggen – te vergroten. Ook patiënten die niet aan de beademing hoeven, maar wel extra zuurstof toegediend kregen, hadden iets betere overlevingskansen wanneer ze het middel toegediend kregen.

Betere overlevingskansen
“Dexamethasone is het eerste middel waarvan is aangetoond dat het de overlevingskansen van COVID-19-patiënten vergroot,” stelt onderzoeker Peter Horby. “Dit is een bijzonder welkom resultaat. Het overlevingsvoordeel is duidelijk en groot onder patiënten die zo ziek zijn dat ze extra zuurstof nodig hebben, dus dexamethason zou nu standaard aan deze patiënten moeten worden toegediend. Dexamethason is niet duur, op voorraad en kan direct gebruikt worden om wereldwijd levens te redden.”


Het onderzoek
Horby en collega’s baseren hun hoopgevende resultaten op een onderzoek onder duizenden coronapatiënten in Groot-Brittannië. Meer dan 2100 van deze patiënten kregen tien dagen op rij, eenmaal per dag 6 milligram dexamethason toegediend. Vervolgens werd hun ziekteverloop vergeleken met dat van meer dan 4300 patiënten die de gebruikelijke zorg (en dus geen dexamethason) ontvingen.

De resultaten
Na 28 dagen was maar liefst 41 procent van de patiënten die geen dexamethason had gekregen en aan de beademing lag, overleden. Van de patiënten die extra zuurstof toegediend hadden gekregen, maar geen dexamethason ontvingen, overleed in dezelfde periode 25%. Van de patiënten die geen ademhalingsondersteuning nodig hadden gehad en geen dexamethason ontvingen, overleed in 28 dagen tijd 13%. Onder patiënten die wel met dexamethason werden behandeld, lag de sterfte opvallend lager. Zo bleek het middel ervoor te zorgen dat de sterftecijfers onder patiënten die aan de beademing lagen, maar liefst een derde lager lagen. En de sterftecijfers lagen een vijfde lager onder patiënten die extra zuurstof vereisten. Er zijn verder geen aanwijzingen gevonden dat het middel ook de overlevingskansen van patiënten die geen ademhalingsondersteuning nodig hebben, verbetert.

Duidelijke resultaten
“De voorlopige resultaten zijn heel duidelijk,” aldus onderzoeker Martin Landray. “Dexamethason verkleint de sterftekans onder patiënten mer ernstige ademhalingsproblemen (door toedoen van COVID-19, red.). COVID-19 is een wereldwijde ziekte en het is geweldig dat de eerste behandeling waarvan bewezen is dat deze de sterfte terugdringt, een behandeling is die direct beschikbaar en betaalbaar is.”


Het is niet voor het eerst dat wetenschappers behandelingen voor COVID-19 opperen. Eerder werd bijvoorbeeld het malariamedicijn hydroxychloroquine al voorgesteld als mogelijk wondermiddel. En ook het ebola-medicijn remdesivir werd als mogelijke behandeling tegen COVID-19 geopperd. Maar hard bewijs dat deze middelen ook daadwerkelijk effectief zijn en in de benodigde doses veilig aan coronapatiënten kunnen worden toegediend, is er tot op heden niet. Voor dexamethason ligt dat dankzij het grootschalige klinisch onderzoek in Groot-Brittannië vanaf vandaag dus anders. En dat mag als een voorzichtige doorbraak worden beschouwd. “Sinds de opkomst van COVID-19 – zo’n zes maanden geleden – wordt er gezocht naar behandelingen die met name de overlevingskansen van de ziekste patiënten kan vergroten,” aldus Landray. En voor het eerst is er eentje gevonden.

Patrick Vallance, één van de adviseurs van de Britse regering, noemt het een ‘grensverleggende ontwikkeling in onze strijd tegen deze ziekte.” En dat is in dit stadium zeker niet overdreven. Want hoewel in Europa het aantal coronapatiënten dat in ziekenhuizen is opgenomen, langzaam afneemt, gaat vrijwel iedereen er wel vanuit dat de strijd nog niet gewonnen is en er een tweede besmettingsgolf zal volgen. En het zijn dit soort klinische studies die ervoor moeten zorgen dat artsen tijdens die tweede golf niet zo machteloos staan als tijdens de eerste en middelen tot hun beschikking hebben die juist in de behandeling van de ernstig zieke coronapatiënten perspectief kunnen bieden.