Patiënten met een vergevorderde melanoom (een kwaadaardige vorm van huidkanker) hebben meestal hooguit nog een jaar te leven. Wetenschappers werken al dertig jaar zonder succes aan een medicijn. Tot vorige maand. Onderzoekers pakten de genen die de onvermijdelijke opmars van de kanker door het lichaam veroorzaken met succes aan.

In 2002 ontdekten onderzoekers dat zo’n zestig procent van alle patiënten met een melanoom een gemuteerd gen hebben. Dat gen versnelde de groei van de kankercellen. Een gejuich ging op. Dit kon de doorbraak zijn.

Teleurstelling
Wetenschappers sloegen aan het experimenteren, maar het liep uit op een teleurstelling. Het medicijn dat de genmutatie moest uitschakelen werkte amper. Sommige patiënten namen tijdens de experimenten tientallen pillen, maar zonder resultaat. “We konden deze patiënten niet meer pillen geven,” legt onderzoeker Paul Chapman uit. “We dachten dat hun darmen door de cellulose in de capsules verstopt zouden komen te zitten.”

Succes
De onderzoekers gingen echter door. Ze ontwikkelden een nieuwe samenstelling van de medicijnen die ervoor moest zorgen dat deze gemakkelijker door het lichaam werden opgenomen. En eind augustus, zo’n twee jaar na de oorspronkelijke ontdekking, rolde daar een succesvol medicijn uit.

Krimping
De onderzoekers gaven de medicatie aan 32 patiënten. Bij 24 van hen kromp de tumor met minstens dertig procent. Bij twee patiënten verdween de tumor zelfs helemaal. De wetenschappers zijn blij met de resultaten, maar waarschuwen dat voorzichtigheid geboden is. De tumoren worden op korte termijn aangepakt, maar het is aannemelijk dat ze weer terugkomen. “Deze kankercellen zijn slim,” vertelt onderzoeker Jeffrey Legos. “Je gooit één specifieke route dicht en ze vinden wel weer een andere manier om te overleven.”

Resistent
De kankercellen worden ook razendsnel resistent voor het medicijn. Zo’n zeven maanden na de start van de therapie kan een kankercel zich al hebben aangepast en de aanval weer inzetten. Om dat te voorkomen, werken onderzoekers nu aan een mix van medicijnen. Waarschijnlijk heeft de kankercel daar een hele kluif aan en laat resistentie lang op zich wachten.

Het is aannemelijk dat de medicatie zoals die nu ontwikkeld is, de levensduur van patiënten aanzienlijk verlengd. Over de resultaten op langere termijn is niet zoveel bekend. Toch is dit een overwinning, zo onderstreept expert Yardena Samuels. “Het is een hele belangrijke ontwikkeling. Niet alleen voor melanomen, maar voor het gehele onderzoek omtrent kanker.”