Ieder week behandelt Scientias.nl op maandagavond een lezersvraag. Deze week: Hoeveel mensen hebben er ooit rondgelopen op aarde?

In de jaren ’70 heerste een mythe dat het aantal mensen dat op dat moment op aarde liep, een kwart was van het totale aantal mensen ooit. Maar dat lijkt nogal overdreven. Hoeveel er dan wel zijn geweest, is echter niet heel makkelijk te beantwoorden.

Vorig jaar oktober verwelkomden we onze 7 miljardste wereldburger. Waar die precies geboren werd, weet eigenlijk niemand. De wereldbevolking stijgt namelijk bijzonder snel. Ieder jaar groeit de bevolking met 75 miljoen mensen. Dat is een groei van 1,10 procent. Dat gaat zo snel, dat we de 8 miljardste aardbewoner al in 2025 kunnen verwachten, en de 9 miljardste in 2045.

Wist u dat…
… al die 7 miljard mensen bij elkaar zo’n 287 miljoen ton wegen (alleen de volwassenen dan)?

Sterker nog, het heeft ons heel erg lang gekost om de eerste miljard te bereiken.

Een korte geschiedenis van de mensheid
Het is heel moeilijk een definitief antwoord te geven op de vraag hoeveel mensen er ooit hebben geleefd. Een van de redenen daarvoor is dat het moeilijk is een echte ‘start’ van de mensheid aan te geven. Sommige wetenschappers rekenen de bevolking uit vanaf 200.000 jaar geleden. Toen ontstond de Homo sapiens, de moderne mens. Maar de Homo sapiens begon pas 150.000 jaar láter echt menselijke trekjes te vertonen. Ook waren er rond die tijd natuurlijk geen censussen. De eerste ruwe volkstellingen begonnen naar schatting al zo’n 10.000 voor Christus, maar die waren nogal incompleet.

In de beginjaren van de Homo sapiens groeide de bevolking heel erg langzaam. De gemiddelde levensduur lag toen maar rond de 10 tot 12 jaar. Amper genoeg voor vruchtbaarheid dus. Bovendien leefden we toen nog in een erg vijandelijke omgeving, wat een vroege dood heel normaal maakte. De eerste mijlpaal van een miljoen mensen ontstond pas rond 10.000 voor Christus.

Agricultuur
De opkomst van agricultuur en de eerste kleine steden (rond 8000 voor Christus) hielpen de groei van de mens. Maar nog steeds was de groei gemiddeld minder dan 0,05 procent. Rond het jaar 0 leefden er naar schatting 200 miljoen mensen, maar die schatting varieert. Er zijn ook wetenschappers die 300 tot zelfs 600 miljoen noemen. Dat laat zien hoe inaccuraat de schattingen in die tijden waren.

Het einde van beschavingen
Ook door bijvoorbeeld klimaatveranderingen gingen diverse andere beschavingen al ten onder.

Vanaf het jaar 0 duurde het nog heel erg lang voor er een significante bevolkingsgroei te zien was. Een dieptepunt vond in de Middeleeuwen plaats, toen de Zwarte Dood bijna de helft van de Europeanen het leven benam. Het duurde naar schatting zo’n 150 jaar voordat de bevolking er weer een beetje bovenop was.

Industriële revolutie
Het duurde tot omstreeks 1800 voordat de wereldbevolking één miljard sterk was. Vanaf dat moment ging het echter in sneltreinvaart. De industriële revolutie verhoogde de levensstandaard significant. Er waren minder geboortes nodig (40 per 1000 mensen per jaar) om de bevolking te laten groeien. Ter vergelijking: Nu is dat nog maar 23 per 1000, en rond de het begin van de jaartelling het dubbele: 80 per 1000.

Miljarden
Betere zorg en levensstandaarden zorgden voor een gigantische stijging van de populatie. Maar ook de toen veel betere censussen lieten ons zien wanneer we welke mijlpalen bereikten. De miljarden:

  • 1804: 1 miljard
  • 1927: 2 miljard
  • 1960: 3 miljard
  • 1975: 4 miljard
  • 1987: 5 miljard
  • 1999: 6 miljard
  • 2011: 7 miljard

U kunt dat cijfer ook in perspectief zien, en de tussenjaren berekenen.

  • 1804 jaar: 1 miljard
  • 123 jaar later: 2 miljard
  • 33 jaar later: 3 miljard
  • 15 jaar later: 4 miljard
  • 12 jaar later: 5 miljard
  • 12 jaar later: 6 miljard
  • 12 jaar later: 7 miljard

Deze grafiek laat de enorme stijging van de bevolkingsgroei de afgelopen eeuw zien (Bron: BBC)

Of, als u het nog extremer wil zien, deze grafiek. Daarop ziet u de stijging van bevolkingsgroei sinds 10.000 voor Christus. (Bron: Worldometers)

De bevolkingsgroei is dus vooral de afgelopen eeuw hard gestegen. Tot het jaar 1800 ging het proces relatief traag. Toch is er wel iets te zeggen over het aantal wereldbewoners tot die tijd.

Conclusie
Er zijn dus veel factoren die het moeilijk maken om de mensheid van begin af aan te tellen. Daardoor is het moeilijk om precies te bepalen hoeveel mensen er ooit op aarde hebben gelopen. Maar als we in acht nemen dat de mens rond 50.000 voor Christus al bestond, dan hebben er in totaal zo’n 107 miljard mensen voet gezet op de planeet. Momenteel leven er zo’n 7 miljard – dat is 6,5 procent van het totale aantal mensen dat ooit heeft geleefd.

Heeft u ook een dergelijke vraag die u graag beantwoord ziet? Mail die dan naar tijs@scientias.nl, of stel het in de comments of via Twitter. We behandelen iedere week een nieuwe vraag.