vulkaan

Tussen 2000 en 2010 warmde de aarde niet zo hard op als wetenschappers hadden verwacht. En nu denken onderzoekers te weten hoe dat komt: vulkanen temperden de opwarming.

Vulkanen spugen zwaveldioxide uit. Dat stijgt op naar de stratosfeer. Chemische reacties creëren daar zwavelzuur en waterdeeltjes die zonlicht terug de ruimte in reflecteren en de aarde koelen. “Deze nieuwe studie wijst erop dat de uitstoot van kleine en gemiddelde vulkanen de opwarming van de aarde heeft afgeremd,” vertelt onderzoeker Ryan Neely.

25 procent
Tussen 2000 en 2010 zouden vulkanen zo’n 25 procent van de door mensen veroorzaakte opwarming van de aarde gecompenseerd hebben. Dat schrijven de onderzoekers in het blad Geophysical Research Letters.

WIST U DAT…
…de maan helemaal geen vulkanen heeft? Lees hier waarom niet!

Duidelijkheid
Het idee dat zwaveldioxide ervoor zorgde dat de aarde tussen 2000 en 2010 het hoofd relatief koel hield, is niet nieuw. In 2009 bleek al uit onderzoek dat zwaveldioxide ervoor zorgde dat er meer aerosolen (een mengsel van stof en vloeistof) in de atmosfeer zaten. Alleen stelden onderzoekers toen dat China en India de boosdoener waren: hun industriële activiteiten zouden tot een grotere uitstoot van zwaveldioxide hebben geleid. In 2011 bleek echter uit onderzoek dat ook vulkanische erupties ervoor kunnen zorgen dat het aantal aerosolen toeneemt. Dit onderzoek schept meer duidelijkheid. Het toont niet alleen aan dat vulkanische uitbarstingen inderdaad een rol spelen, maar ook dat die rol aanzienlijk is. “De grootste implicatie van dit onderzoek is dat wetenschappers die veranderingen in het klimaat op aarde proberen te begrijpen, meer aandacht moeten besteden aan kleine en gemiddelde vulkanische uitbarstingen,” stelt onderzoeker Brian Toon.

Aanpak
De onderzoekers baseren hun conclusies op een onderzoek naar het deel van de stratosfeer waarin de aerosolen zich ophouden. Met behulp van computermodellen achterhaalden ze welke invloed het verbranden van kolen in India en China op dit deel van de atmosfeer had. Datzelfde achterhaalden ze voor kleine vulkaanuitbarstingen. De modellen toonden aan dat niet de vervuilende stoffen, maar de aerosolen van vulkanische oorsprong de aarde in het vorige decennium koel hielden.

Hoewel vulkanen de aarde kunnen koelen, is dat nog geen reden om ons niet langer druk te maken over klimaatverandering, zo benadrukken de onderzoekers. “Deze erupties gaan het broeikaseffect over het algemeen niet tegen. De uitstoot van vulkanische gassen gaat met ups en downs: soms koelen en soms verwarmen ze de planeet. Ondertussen blijft de uitstoot van broeikasgassen voortdurend toenemen.”