Het vulkanische gebied lijkt weer wakker te worden en vervormt veel sneller dan wetenschappers ooit gezien hebben.

Santorini is een verzameling eilandjes en het restant van een caldera: een ingestorte vulkaan. Het gebied is een enorme toeristische trekpleister: in de zomermaanden bezoeken dagelijks meer dan 50.000 toeristen het gebied. Logisch, want Santorini is prachtig.

Vervorming
Maar niet alleen toeristen zijn geïnteresseerd in Santorini. Ook geologen houden het gebied nauwlettend in de gaten. De laatste keer dat hier een eruptie plaatsvond, was in 1950. Maar anno 2012 laat de vulkaan weer van zich horen. “Na tientallen jaren van weinig activiteit begon er in de caldera in januari 2011 een serie aardbevingen en vervormingen op te treden,” vertelt onderzoeker Andrew Newman. “Sinds die tijd zijn onze instrumenten op het noordelijk deel van het eiland letterlijk vijf tot negen centimeter opgeschoven.”

De archipel. Foto: NASA.

Snel
De vervormingen zijn – zeker met het oog op het tijdsbestek – enorm. Wetenschappers hebben zo’n snelle vervorming op Santorini nog nooit waargenomen. “De magmakamer van de vulkaan vult zich en we houden de activiteit goed in de gaten.” Inmiddels zou er al zo’n veertien miljoen kubieke meter magma in de kamer zijn gepompt.

Eruptie?
Maar dat wil niet zeggen dat het ook daadwerkelijk tot een eruptie komt, zo benadrukt Newman. Vergelijkbare caldera’s hebben vergelijkbare activiteit vertoont zonder dat daar een eruptie op volgde. Er is dus nog geen reden voor paniek.

Maar als er een uitbarsting volgt, kan dat wel gevaarlijk zijn. Een onderzeese uitbarsting kan kleine tsunami’s veroorzaken die weer problemen vormen voor de vele boten die zich in de caldera bevinden. Ook aardverschuivingen behoren tot de mogelijkheden. Genoeg reden voor onderzoekers om Santorini heel goed in de gaten te houden.

De bewegingen die Newman op verschillende punten in de archipel heeft waargenomen. Afbeelding: Andrew Newman.