lepra

Waar is de besmettelijke ziekte lepra ontstaan? Niemand kan deze vraag beantwoorden. Toch heeft een onderzoeksgroep onder leiding van de Leidse archeologe Sarah Inskip een eeuwenoud skelet gevonden in Groot-Brittannië, die erop wijst dat de ziekte in de vijfde eeuw na Christus al voorkwam in Scandinavië.

Het gevonden skelet is van een jongeman, die in de vijfde of zesde eeuw na Christus leefde. Hij stierf op twintigjarige leeftijd. De beenderen van de man bevatten aanwijzingen dat de arme man aan lepra leed. De beenderen zijn namelijk door de wetenschappers onderzocht op bacteriaal dna en lipidenbiomarkers. Ook konden de wetenschappers onderzoek doen naar de oorsprong van de bacterie.

Het oudste bewijs
Lepra kan een Indiase oorsprong hebben. Het oudste directe bewijs van lepra werd aangetroffen in een skelet uit het jaar 2000 voor Christus, gevonden in de deelstaat Rajasthan in het noordwesten van India.

Lepra-DNA
“Het lepra-DNA van het skelet was zo goed, dat we de stam konden identificeren”, zegt bioarcheoloog professor Mike Taylor van de universiteit van Surrey. “Deze bleek te horen bij de 3I-lijn. Die lijn is eerder gevonden op middeleeuwse begraafplaatsen in Scandinavië en in het zuiden van Groot-Brittannië. Maar de stam die we op de begraafplaats vonden lijkt nog ouder te zijn. Interessant is dat de 3I-lijn nog steeds voorkomt in sommige zuidelijke staten van de VS. Daar infecteert de bacterie wilde negenbandgordeldieren, en soms ook mensen die met deze dieren in aanraking komen.”

De onderzoekers hebben het gebit van het skelet geanalyseerd en beweren dat de jongeman in Noord-Europa opgroeide. Dit komt overeen met het DNA_onderzoek. Mogelijk nam hij een Scandinavische stam van de leprabacterie mee naar Groot-Brittannië.

Interessante inzichten
Inskip: “Dit onderzoek biedt interessante perspectieven voor archeologen en microbiologen. We hebben nu een beter inzicht in de verspreiding van lepra in het verleden, en ook van de evolutie van de verschillende stammen. Dat kan in de toekomst nuttig zijn bij de bestrijding van de ziekte. We gaan dit soort onderzoek ook doen bij skeletten van andere locaties. Zo hopen we een vollediger beeld te krijgen van de geschiedenis van lepra. Waar kwam de ziekte vandaan en hoe verliep de vroege verspreiding?”