Je brein begrijpt er niets van en denkt dat je van de ene mini-hongersnood in de andere rolt en moedigt je lijf vervolgens aan om reserves aan te leggen.

Tot die conclusie komen onderzoekers van de universiteit van Bristol. Het onderzoek kan verklaren waarom mensen die caloriearme diëten volgen vaak veel te veel eten wanneer ze niet diëten en er daardoor niet in slagen om de kilo’s definitief kwijt te raken.

Vogels
De Britse onderzoekers trekken hun conclusies op basis van een onderzoek onder dieren, waaronder vogels. Wanneer een voedseltekort dreigt, reageren dieren daarop door reserves aan te leggen: ze worden zwaarder. Vandaar dat de vogels die nu in je tuin neerstrijken veel dikker zijn dan in de zomer (wanneer zaden en insecten voor het oprapen liggen). De onderzoekers bestudeerden een wiskundig model van een dier dat weet dat voedsel nu overvloedig of nauwelijks voorhanden is, maar niet weet wanneer dat gaat veranderen. Zo’n dier moet – alvorens hij bepaalt welke reserves hij moet aanleggen – inzicht krijgen in de veranderlijkheid van de omstandigheden. Het model laat zien dat wanneer er regelmatig sprake is van een tekort aan voedsel een optimaal dier – dat wil zeggen: een dier met de beste kansen om zijn genen door te geven – tussen de voedseltekorten door aan moet zien te komen.

WIST JE DAT…

…we in de toekomst wellicht voedsel gaan printen?

Extra vet
Volgens de onderzoekers kun je een periode waarin mensen diëten, zien als een periode van voedseltekort. “Ons model voorspelt – heel verrassend – dat de gemiddelde gewichtstoename voor mensen op dieet waarschijnlijk groter zal zijn dan voor mensen die nooit diëten. Dat komt doordat mensen die niet diëten leren dat hun voedselvoorraad betrouwbaar is en er dus geen behoefte is om extra vet op te slaan,” vertelt onderzoeker Andrew Higginson.

Evolutie
Het aantal mensen met overgewicht neemt rap toe. Wetenschappers proberen te achterhalen waarom mensen zo vaak te veel eten. Ze kijken daarvoor naar de evolutionaire geschiedenis. Mensen evolueerden in een tijd waarin het voedsel soms overvloedig en soms nauwelijks voorhanden was. Wanneer er weinig voedsel voorhanden was, hadden de mensen met meer vetreserves betere overlevingskansen.

Vandaag de dag kunnen mensen wanneer ze diëten in een vicieuze cirkel terechtkomen. Ze diëten, verliezen een paar kilo’s, stoppen met diëten, komen weer aan, gaan een strenger dieet volgen, verliezen weer een paar kilo’s, komen weer aan, enzovoort. En dit onderzoek suggereert dat dat alles het lijf alleen maar aanmoedigt om meer vet op te slaan. Het model voorspelt dat het verlangen om te eten alleen maar toeneemt naarmate je langer dieet en dat verlangen wordt niet minder als je weer wat kilo’s aankomt, omdat het brein – doordat je herhaaldelijk dieet – ervan overtuigd is dat voedseltekorten elkaar snel opvolgen en het aanleggen van reserves dus noodzakelijk is.