Hoe meer mensen denken te weten, hoe meer ze zich ook realiseren dat er veel is dat ze niet weten.

We worden gebombardeerd met informatie over het nieuwe coronavirus dat de wereld sinds kort in zijn greep heeft. En het is bijzonder verleidelijk om al die informatie tot je te nemen. Maar de kans is groot dat je, naarmate je meer kennis over het virus verzamelt, alleen maar onrustiger wordt. Dat is kort gezegd de conclusie van een nieuw onderzoek, uitgevoerd door wetenschappers van de Ohio State University en gepubliceerd in het blad Risk Analysis.

Zika en corona
De studie handelt over het zikavirus, maar de bevindingen zijn volgens de onderzoekers ook van toepassing op het coronavirus. “Het zikavirus en het coronavirus hebben belangrijke dingen met elkaar gemeen,” aldus onderzoeker Shelly Hovick. “Voor beide virussen geldt dat er veel onzeker is en ze veel media-aandacht hebben gekregen. In ons onderzoek kijken we naar hoe mensen – als er zoveel onzeker is – informatie zoeken en verwerken.”


Eén van de belangrijkste conclusies van het onderzoek is dat doordat er zo weinig bekend was over het zikavirus, het verzamelen van meer informatie over het virus mensen niet direct geruststelde. “We ontdekten dat hoe meer mensen (over het virus, red.) dachten te weten, hoe meer ze zich ook realiseerden dat ze niet genoeg wisten,” aldus onderzoeker Austin Hubner. “Zelfs de experts wisten in die tijd (het onderzoek werd uitgevoerd in 2016, red.) niet veel over het zikavirus. En datzelfde zien we nu bij het coronavirus. En dat is eng voor mensen die denken dat ze een risico lopen.”

Het onderzoek
Wetenschappers bestudeerden voor hun studie 494 mensen in Florida, een staat waarin het zikavirus in december 2016 vrij hard toesloeg. Ze richtten zich daarbij specifiek op mensen die op een vruchtbare leeftijd waren. Dat heeft natuurlijk te maken met de gevolgen van het zikavirus: de meeste mensen die het virus oplopen, vertonen geen symptomen, maar het virus kan wel een bedreiging vormen voor ongeboren kinderen. De onderzoekers legden de 494 inwoners van Florida verschillende vragen voor, om meer inzicht te krijgen in hoe zij informatie verzamelden en verwerkten. Het onderzoek wijst – niet heel verrassend – uit dat ondervraagden die zwanger waren of zwanger wilden worden (en hun partners) zich sterker bedreigd voelden door het zikavirus. Maar zij waren niet de enigen die zich zorgen maakten over het virus. “Nieuwe risico’s zoals zika of het coronavirus kunnen ervoor zorgen dat mensen anders reageren dan ze op bekende risico’s, zoals kanker of de griep, doen,” aldus Hovick. “Zelfs als data suggereren dat iemand weinig risico loopt, kan een gebrek aan informatie ervoor zorgen dat mensen het gevoel hebben juist wel veel risico te lopen.”

Informatie verspreiden
Het onderzoek heeft ook implicaties voor de wijze waarop overheden en gezondheidsorganisaties belangrijke informatie over nieuwe virussen verspreiden. Zo blijkt uit het onderzoek dat mensen die aangeven niet genoeg over het zikavirus te weten, opvallend genoeg niet geneigd zijn om veel meer dan anderen naar nieuwe informatie over het virus te zoeken. Dat komt waarschijnlijk, zo stellen de onderzoekers, doordat ze zich realiseren dat er toch niet veel informatie beschikbaar is. Maar deze mensen bleken wel opvallend veel tijd te besteden aan het verwerken van de informatie die toch op hun pad kwam. Het laat volgens de onderzoekers zien dat het belangrijk is dat overheden het publiek voortdurend op de hoogte houden van de laatste ontwikkelingen. Want juist de mensen die zich zorgen maken over een virus verwerken de informatie over het virus weliswaar uitgebreid, maar zijn mogelijk niet geneigd om actief op zoek te gaan naar die informatie.


Ten slotte bleek er bij het zoeken naar nieuwe informatie over virussen ook een rol te zijn weggelegd voor groepsdruk. Zo waren mensen sterker geneigd om informatie over het zikavirus op te zoeken als ze geloofden dat hun omgeving dat van hen verwachtte. “We moeten ons niet alleen ten doel stellen om mensen van informatie te voorzien, maar de boodschappen ook zo vormgeven dat deze mensen aanmoedigen om op de hoogte te blijven, zeker als er veel onzekerheid is,” aldus Hovick. “Je moet duidelijk maken dat het opzoeken van meer informatie iets is wat hun vrienden en familie van hen verwachten.”