buurman-buurman

Het ene mensengezicht is het andere niet: de verschillen zijn enorm. Maar hoe komt dat eigenlijk? Wetenschappers beten zich in dat vraagstuk vast en concluderen dat de variatie het resultaat is van natuurlijke selectie.

Zet tien mensen op een rij en bekijk hun gezicht: er is sprake van een enorme variatie. Zet tien honden van dezelfde soort op een rij en bekijk hun gezichten: de variatie is zeer beperkt. Het zette onderzoeker Michael Sheehan en zijn collega’s aan het denken: waarom zijn onze gezichten zo uniek? “We vroegen ons af: zijn kenmerken zoals de afstand tussen de ogen of de breedte van de neus door toeval verschillend of is er sprake van een grotere variatie dan anders het geval zou zijn door evolutionaire selectie?”

Onderzoek
De onderzoekers bogen zich over gegevens van een groot aantal mensen en ontdekten dat gezichtskenmerken een grotere variatie kenden dan andere lichaamskenmerken zoals bijvoorbeeld de lengte van de hand. Ook stelden de onderzoekers vast dat gezichtskenmerken geen verband hielden met andere gezichtskenmerken, terwijl de meeste andere lichaamskenmerken wel verband houden met andere lichaamskenmerken. Bijvoorbeeld: iemand met langere armen, heeft meestal ook langere benen, terwijl iemand met een brede neus of verder uit elkaar staande ogen niet standaard ook een langere neus heeft. Beide resultaten wezen er al op dat de verschillen tussen het ene en het andere menselijke gezicht versterkt worden door evolutie.

Neanderthalers
De onderzoekers keken tevens naar het genoom van Neanderthalers en Homo denisova. Ze ontdekten dat ook zij dezelfde opvallende genetische variatie lieten zien in het deel van het genoom dat de gezichtskenmerken bepaalt. Het wijst erop dat de grote verschillen tussen gezichten al vroeg in de historie van mensachtigen ontstond.

Genoom
Vervolgens vergeleken de onderzoekers het genoom van mensen wereldwijd en ontdekten dat er sprake was van een grotere genetische variatie in de delen van het genoom die de gezichtskenmerken bepalen. Dat wees erop dat de verschillen tussen het gezicht van de één en het gezicht van de ander evolutionair gezien voordelig zijn.

“Genetische variatie wordt door natuurlijke selectie beperkt,” legt onderzoeker Michael Nachman uit. Natuurlijke selectie heeft immers een voorliefde voor eigenschappen die onze overlevingskansen bevorderen. “Maar hier zien we het tegenovergestelde: de selectie zorgt ervoor dat de variatie in stand blijft.” Maar waarom is het voordelig om er allemaal anders uit te zien? “Mensen zijn bijzonder goed in het herkennen van gezichten: een deel van het brein is er zelfs in gespecialiseerd,” legt Sheehan uit. “Ons onderzoek toont nu aan dat natuurlijke selectie ertoe leidde dat we er uniek uitzien en gemakkelijk te herkennen zijn. Het is duidelijk voordelig voor mij als ik anderen goed kan herkennen, maar het is ook voordelig voor mij als anderen mij herkennen. Anders zouden we er allemaal hetzelfde uitzien. We herkennen mensen duidelijk aan de hand van verschillende eigenschappen – bijvoorbeeld hun grootte of hun tred – maar onze resultaten suggereren dat we het sterkst afgaan op het gezicht.”