Een alarmerende ontdekking die verklaart waarom de Thwaites-gletsjer geleidelijk wegsmelt.

Onderzoekers hebben ontdekt dat op een vitaal punt onder de Antarctische Thwaites-gletsjer een plas warm water schuilgaat. En dat is best verontrustend. Het betekent dat dit waarschijnlijk de oorzaak is voor de snelle smelt die de gletsjer ondergaat. “Warm water in dit deel van de wereld – hoe afgelegen het ook ligt – zou voor ons allemaal een waarschuwing moeten zijn,” aldus onderzoeker David Holland.

Warm water
Onderzoekers kwamen erachter dat de temperatuur van het ontdekte water ruim twee graden Celsius boven het vriespunt ligt. Dit water stroomt vervolgens onder de Thwaites-gletsjer door en tast zo de gletsjer van onderaf aan, waardoor deze geleidelijk smelt. Hoewel onderzoekers al eerder vaststelden dat de gletsjer in het afgelopen decennium veel ijs is verloren, was de oorzaak hiervan nog niet in kaart gebracht. “Dergelijk warm water suggereert dat de smelt van de gletsjer mogelijk onophoudelijk doorgaat wat grote gevolgen heeft voor de wereldwijde zeespiegelstijging,” merkt Holland op.


Zeespiegelstijging
De ondergang van de Thwaites-gletsjer zou wereldwijd inderdaad een enorme impact kunnen hebben. Als de gletsjer volledig verdwijnt, zou er een massa water afgevoerd worden ter grootte van Groot-Brittanië. Het betekent dat de mondiale zeespiegel met bijna een meter zal stijgen. Momenteel is de gletsjer al verantwoordelijk voor ongeveer 4 procent van de wereldwijde zeespiegelstijging. Sommige wetenschappers zien Thwaites dan ook als de meest kwetsbare en belangrijkste gletsjer ter wereld in termen van de toekomstige wereldwijde zeespiegelstijging.

Onderzoekers houden de gletsjer nauwlettend in de gaten. Niet alleen vanwege de zeespiegelstijging die deze op eigen houtje zou kunnen realiseren, maar ook omdat de enorme gletsjer op dit moment omringende gletsjers afremt. Als Thwaites verdwijnt, zullen ook die gletsjers – samen goed voor een zeespiegelstijging van 2,4 meter als ze in hun geheel verdwijnen – sneller ijs gaan verliezen.

Het onderzoeksteam kwam tot deze conclusie dankzij nieuwe metingen in de Thwaites-gletsjer. Voor het eerst hebben wetenschappers namelijk een 600 meter diep en 35 centimeter breed gat in de gletsjer geboord. Op die manier konden ze het water dat zich onder het oppervlak schuilhoudt aan een inspectie onderwerpen en zo het toekomstbeeld van deze gletsjer schetsen. Maar de bevindingen zijn alles behalve optimistisch. Het betekent namelijk dat er mogelijk hele ingrijpende veranderingen in het verschiet liggen die voelbaar zijn voor grote delen van de bewoonde wereld.

Onderzoekers aan het werk rond het boorgat. Afbeelding: David Holland, NYU and NYU Abu Dhabi

De grote vraag is of we het tij nog kunnen keren en kunnen voorkomen dat gletsjers op Antarctica wegsmelten. Het terugdringen van onze emissies en het aanpakken van klimaatverandering zijn daarbij de belangrijkste factoren. Maar ondertussen komen wetenschappers ook met alternatieve reddingsplannen die wellicht kunnen meehelpen. En in één daarvan is er een hoofdrol weggelegd voor heuse sneeuwkanonnen. Deze zullen voldoende sneeuw over de West-Antarctische ijskap moeten uitstrooien om ervoor te zorgen dat deze weer langzaam stabiliseert.