Nieuw onderzoek toont aan dat er in de tijd van Lucy (iets meer dan 3 miljoen jaar geleden) zeker twee en mogelijk drie mensachtige soorten in een klein stukje Afrika leefden.

Dat schrijven wetenschappers in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. Ze baseren zich op een review van alle fossiele resten die de afgelopen decennia zijn gevonden. Die resten suggereren dat er in de periode tussen 3,8 en 3,3 miljoen jaar geleden (het Plioceen) in een klein gebied in Afrika zeker twee en mogelijk zelfs drie verschillende mensachtigen leefden, waaronder Australopithecus afarensis, een soort waartoe ook de beroemde Lucy behoorde.

Een lineair verloop?
Lang dachten onderzoekers dat de historie van de mens in ieder geval tot zo’n drie miljoen jaar geleden vrij eenvoudig was. Tot 3 miljoen jaar geleden zou er op elk moment in de geschiedenis maar één soort mensachtige op aarde hebben rondgelopen. En uit die ene soort kwam weer een andere soort voort en uit die andere soort weer een volgende soort. Maar nooit leefden die soorten zij aan zij: ze volgden elkaar netjes op. Volgens die theorie was het in de periode tussen 3,8 en 2,9 miljoen jaar geleden de beurt aan Australopithecus afarensis, een soort die in 1974 werd ontdekt.

Meerdere soorten
Maar aan het eind van de 20e eeuw kwam dat hele beeld op zijn kop te staan. Onderzoekers ontdekten in Tsjaad Australopithecus bahrelghazali. En een paar jaar later in Kenia Kenyanthropus platyops. Beide soorten werden nooit door de wetenschappelijke gemeenschap omarmd; velen dachten dat ze varianten van Lucy’s soort (A. afarensis) waren. In 2012 ontdekten onderzoekers in Ethiopië de 3,4 miljoen jaar oude voet van weer een andere mensachtige. En in 2015 werden in datzelfde deel van Ethiopië resten van weer een andere mensachtige gevonden die de naam Australopithecus deyiremeda kreeg.

Resten van de onderkaak van A. deyiremeda. Afbeelding: Yohannes Haile - Selassie.

Resten van de onderkaak van A. deyiremeda. Afbeelding: Yohannes Haile – Selassie.

Twee of drie
Wetenschappers hebben zich nu nog eens over al die fossiele resten gebogen en concluderen dat er in de tijd van Lucy zeker twee en waarschijnlijk drie verschillende soorten mensachtigen in een klein gebied in Afrika leefden. “Het is nu duidelijk dat meer dan één soort mensachtige in de tijd van Lucy leefde,” stelt onderzoeker Yohannes Haile-Selassie. Grote vraag is nu “hoe die soorten aan elkaar verwant waren en de voorhanden zijnde grondstoffen exploiteerden.”

Onderzoeker Denise Su voegt toe: “Hoe wisten meerdere nauw aan elkaar verwante soorten in zo’n relatief klein gebied zij-aan-zij te overleven? Hoe verdeelden ze de beschikbare grondstoffen? Deze nieuwe ontdekkingen blijven onze kennis vergroten en roepen tegelijkertijd meer vragen op over de oorsprong van de mens.” De onderzoekers pleiten ervoor om in Ethiopië en omgeving te blijven zoeken naar fossiele resten van mensachtigen. Alleen zo kunnen we een beter beeld krijgen van hoe de mensachtigen die hier voorkwamen er exact uitzagen en aan elkaar verwant waren.