Iets anders dan onderzoekers dachten.

Iets meer dan een jaar geleden werden voor de vijfde keer zwaartekrachtsgolven gedetecteerd. Je zou denken dat we daar niet langer echt van opkeken, maar het was wereldnieuws. De eerder opgepikte zwaartekrachtsgolven waren namelijk allemaal veroorzaakt door botsende zwarte gaten, maar de zwaartekrachtsgolven die in oktober 2017 werden aangekondigd waren het resultaat van een botsing tussen twee neutronensterren. Een primeur!

Zwaartekrachtsgolven en licht
Wat de detectie van zwaartekrachtsgolven gegeneerd door neutronensterren zo bijzonder maakt, is dat fuserende neutronensterren – in tegenstelling tot twee botsende zwarte gaten – licht afgeven. “Het was voor het eerst dat astronomen de gebeurtenis waaruit de zwaartekrachtsgolven voortkwamen, konden lokaliseren en deze in detail met telescopen konden observeren,” vertelt onderzoeker Jeff Cooke. Zodra de zwaartekrachtsgolven gedetecteerd waren, werd de locatie van de bron van het signaal naar telescopen wereldwijd gestuurd, waarna deze op het betreffende stukje heelal gericht werden. “In de uren, dagen en weken die volgden zagen we deze gebeurtenissen op alle golflengten, waaronder röntgen, ultraviolet, optisch en radio,” aldus onderzoeker Paul Lasky.

De eerste observaties suggereerden dat de botsende neutronensterren een zwart gat hadden gevormd. Maar onderzoekers hebben zich nu nog eens over het lot van de botsende neutronensterren gebogen en aanwijzingen gevonden dat het toch anders zit. De twee botsende neutronensterren lijken te zijn samengesmolten tot een superzware neutronenster. De onderzoekers trekken die conclusie nadat ze door zwaartekrachtsdetectoren verzamelde data nog eens bestudeerden.

We weten reeds dat er superzware neutronensterren bestaan. Doorgaans hebben ze ongeveer dezelfde massa als twee neutronensterren die om elkaar heen draaien. Maar daarmee was nog niet bewezen dat de superzware neutronensterren het resultaat zijn van een fusie van twee van zulke neutronensterren. Een nieuwe analyse van de botsende neutronensterren die in 2017 die veelbesproken zwaartekrachtsgolven genereerden, levert dat bewijs wél.

Stilte voor de storm
De laatste tijd hoor je niet meer zo veel over zwaartekrachtsgolven. En nieuwe ontdekkingen zijn niet meer aangekondigd. Nieuwsgierig hoe dat precies zit? En wat ons nog te wachten staat? Lees dan eens het interview met Chris van den Broeck, verbonden aan het Nationaal Instituut voor subatomaire fysica (Nikhef) en lid van de LIGO-Virgo Collaboration dat de eerste zwaartekrachtsgolven in 2016 detecteerde.