Het klinkt aantrekkelijk: een wereld zonder vervelende insecten zoals muggen, mieren en kakkerlakken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat zo’n insectenloze wereld er helemaal niet zo mooi uitziet als u misschien denkt. In zo’n wereld verliezen planten in rap tempo hun begeerlijke eigenschappen, zoals lekkere smaak en grote oogsten.

De onderzoekers trekken die conclusie op basis van experimenten. Ze lieten teunisbloemen groeien en zorgden ervoor dat motjes die de teunisbloem lastig vallen er niet bij konden komen. In een rap tempo verloren de bloemen daarop de bescherming die ze door de jaren heen ontwikkeld hadden. Zo produceerden ze bijvoorbeeld niet langer de chemische stofjes waarmee ze zich altijd tegen motjes verdedigden.

Snel
Wat vooral heel opvallend is, is de snelheid waarmee teunisbloemen die verdedigingsmechanismen van zich af schudden. Binnen drie tot vier generaties waren ze die al kwijt. “We tonen aan dat sommige soorten teunisbloemen heel succesvol zijn wanneer je de motjes uit hun omgeving haalt,” vertelt onderzoeker Anurag Agrawal. “Deze succesvolle soorten hebben genen die minder verdedingsmechanismen tegen motjes produceren.”

WIST U DAT…

…wetenschappers onlangs ontdekt hebben waarom Van Goghs gele bloemen oranjegrijs werden?

Meer
Hoewel het onderzoek van Agrawal zich beperkt tot de teunisbloem en motjes, is hij ervan overtuigd dat de resultaten nog voor veel meer planten en hun insecten gelden. Want de relaties tussen planten en insecten zijn zo belangrijk, dat onderzoekers ervan uitgaan dat heel veel eigenschappen van bloemen in beginsel tot stand zijn gekomen als een verdedigingsmechanisme tegen de insecten. Wanneer de insecten verdwijnen of minder woorden, verdwijnen ook die eigenschappen. En sommige van die eigenschappen zijn voor ons heel prettig: ze geven planten bijvoorbeeld een lekkere smaak.

Het onderzoek heeft verschillende implicaties. Zo kunnen bijvoorbeeld boeren er hun voordeel mee doen. “Eén van de dingen die boeren proberen te doen, is gewassen kweken die beter bestand zijn tegen ongedierte. Ons onderzoek suggereert dat verschillende genetische afwegingen het moeilijk of zelfs onmogelijk zullen maken om bepaalde begeerlijke eigenschappen in planten (bijvoorbeeld: smaak, red.) die gekweekt worden om ongedierte te weerstaan, te behouden.” Maar ook de farmaceutische industrie kan wellicht veel met dit onderzoek: de olie van de teunisbloem wordt al jaren voor medische doeleinden gebruikt en door dit onderzoek kunnen we meer te weten komen over ongedierte dat deze planten aanvalt en de chemische stoffen die de plant produceert om zich te verdedigen.