schedel

Het UMC Utrecht heeft een wereldprimeur. Artsen hebben er voor het eerst een complete schedel vervangen. De door een aandoening aangetaste schedel maakte plaats voor een kunststof exemplaar dat met behulp van 3D-printtechnologie gemaakt werd.

De ingrijpende operatie vond drie maanden geleden plaats, maar is nu door het UMC Utrecht wereldkundig gemaakt. De patiënte – een 22-jarige vrouw – maakt het goed.

De aandoening
De operatie was noodzakelijk, omdat de vrouw lijdt aan een aandoening die ervoor zorgt dat het schedelbot steeds dikker wordt. Dat resulteerde in eerste instantie in zware hoofdpijnen. “Door de dikker wordende schedel komen de hersenen steeds meer onder druk te staan,” vertelt Bon Verweij, de hersenchirurg die de vrouw opereerde. “Uiteindelijk verdween langzaam haar gezichtsvermogen en kreeg zij coördinatiestoornissen. Het was een kwestie van tijd voor andere cruciale hersenfuncties in het gedrang zouden komen en zij zou overlijden.” Omdat er geen effectieve behandeling is voor mensen die aan deze aandoening lijden, was er maar één oplossing: de schedel in zijn geheel vervangen.

Stukjes schedel
En dat is iets wat nog nooit gedaan was. Wel vervangen chirurgen al een tijdje stukjes schedel. Bijvoorbeeld wanneer na een ongeluk een zwelling in de hersenen ontstaat. Artsen kunnen er dan voor kiezen om een stukje schedel weg te halen, zodat de druk in de hersenen afneemt. Later wordt dat stukje schedel of een implantaat weer teruggeplaatst. “Vroeger werd een implantaat met de hand op de operatiekamer gemaakt van een soort cement waarbij de pasvorm verre van ideaal was,” vertelt Verweij. “Nu kunnen dergelijke delen met behulp van 3D-printing exact op maat gemaakt worden.” En dat heeft meerdere voordelen: het ziet er mooier uit en de hersenfunctie is vaak beter dan wanneer gebruik wordt gemaakt van de oude methode om implantaten te maken.

Succes
De artsen bouwden op die ervaringen voort toen ze – in samenwerking met een Australisch bedrijf – een volledige schedel vervingen door een van kunststof gemaakt implantaat. En met succes. “Het is nu bijna drie maanden later. De patiënt heeft haar gezichtsvermogen weer volledig terug, is klachtenvrij, is weer aan het werk en het is vrijwel niet te zien dat ze ooit geopereerd is.”

In de toekomst kunnen meer patiënten met deze aandoening bij het UMC Utrecht terecht. Maar de techniek kan ook worden gebruikt voor de behandeling van patiënten met andere botafwijkingen of problemen na een ongeluk.