tabaksplanten

Normaal worden tabaksplanten maar enkele maanden oud. Maar wetenschappers hebben nu een exemplaar gekweekt dat al acht jaar meegaat en maar blijft groeien. De tabaksplant is inmiddels uitgegroeid tot een ware reus en lijkt met zijn knalgroene bladeren eeuwig jong te blijven. De nieuwe technologie kan ons in de toekomst wellicht helpen om aan de groeiende vraag naar voedsel te voldoen.

Wetenschappers van het Fraunhofer Instituut voor Moleculaire Biologie en Toegepaste Ecologie hebben de fontein der eeuwige jeugd voor tabaksplanten ontdekt. Normaal gesproken bloeit een tabaksplant na drie tot vier maanden en legt deze niet lang daarna het loodje. In dat korte tijdsbestek worden de planten hooguit twee meter hoog.

Gen
De onderzoekers hebben nu een genetische ‘knop’ ontdekt die ervoor kan zorgen dat de planten niet gaan bloeien en dus ook niet sterven. Ook zijn ze erin geslaagd om factoren die ervoor zorgen dat de groei van tabaksplanten beperkt wordt, af te remmen. “We veranderen de expressie van een bepaald gen, of beter gezegd de informatie die erin zit, zodat het bloeien van de plant wordt uitgesteld,” vertelt onderzoeker Dirk Prüfer. Vervolgens plaatsen ze het aangepaste gen terug in de plant.

Indrukwekkend
Het resultaat is indrukwekkend. “De eerste van onze tabaksplanten is nu bijna acht jaar oud en blijft nog steeds groeien en groeien,” vertelt onderzoeker Dirk Prüfer. “Hoewel we deze regelmatig bijknippen, is deze nu al 6,5 meter hoog. Als onze kas wat hoger was, was deze wellicht nog hoger geweest.” De plant heeft inmiddels een stam van zo’n tien centimeter dik en blaakt van gezondheid: normaal gesproken worden de bladeren van tabaksplanten snel geel, waarna ze uitvallen. De door de onderzoekers aangepast tabaksplant heeft mooie, heldergroene bladeren.

Voortplanting

De onderzoekers benadrukken dat de technologie niet op elke plantensoort kan worden toegepast. “Onze methode is hoogstwaarschijnlijk alleen succesvol zolang de bloemen van de planten in kwestie geen significante rol spelen.” Zo kan de methode bijvoorbeeld prima worden losgelaten op suikerbieten, maar niet op koolzaad. Het voorkomen dat planten gaan bloeien, heeft natuurlijk wel voordelen: planten die niet bloeien, produceren ook geen zaad en kunnen zich dus niet op oncontroleerbare wijze vermenigvuldigen.

Voedselproductie
Maar wat hebben we aan zo’n acht jaar oude en zes meter hoge tabaksplant? Op het eerste gezicht misschien niet veel. Maar de onderzoekers wijzen erop dat de aanpak waarschijnlijk ook in het geval van andere planten werkt. Zo zijn ze op dit moment aan het experimenteren met aardappelplanten. Mogelijk kunnen ze er op vergelijkbare wijze als bij de tabaksplant voor zorgen dat de aardappelplanten groter worden en meer zetmeel leveren. In de toekomst is dat waarschijnlijk geen overbodige luxe: om aan de groeiende vraag naar voedsel te kunnen voldoen, moet een hectare land tegen 2050 het dubbele opleveren van wat een hectare nu oplevert. “Deze nieuwe technologie brengt ons een stuk dichter bij dat doel.”

In de toekomst willen onderzoekers de beperkte groei van planten liever anders aan gaan pakken. Ze willen dan chemische stofjes gaan gebruiken die veranderingen in de DNA-sequentie van zaden teweegbrengen. Het grote voordeel daarvan is dat planten niet meer genetische aangepast hoeven te worden, maar dat zaden worden aangepast en dat die zaden vervolgens op dezelfde manier als gewone planten kunnen uitgroeien tot een volwassen plant.