dna

Onderzoekers zijn al een tijdje in staat om genen te veranderen. Vaak gebeurt dat met behulp van een eiwit afkomstig van bacteriën. Maar wetenschappers komen nu met een nieuwe en nauwkeurigere methode: licht.

Wanneer onderzoekers vandaag de dag een gen willen veranderen, grijpen ze vaak naar een gereedschap dat wordt aangeduid als CRISPR/Cas9. Hierbij wordt onder meer een eiwit afkomstig van bacteriën (Cas9) gebruikt om de functie van een gen te veranderen, een bepaalde mutatie in te voegen of een gen op non-actief te zetten. CRISPR/Cas9 stelt onderzoekers bijvoorbeeld in staat om proefdieren te creëren die de equivalent van menselijke ziekten die ze willen bestuderen, hebben.

Hoewel de methode veelbelovend is, heeft deze ook zijn beperkingen. “Als je een gen uit wil schakelen, heb je maar beperkte controle over waar en wanneer dat zou gebeuren,” stelt onderzoeker Alexander Deiters. De methode mist dus een stukje nauwkeurigheid. Maar Deiters heeft nu een manier bedacht om de methode nauwkeuriger te maken.

Hij ontdekte dat het mogelijk is om te bepalen wanneer en waar Cas9 actief wordt en wel met behulp van licht. In het eiwit Cas9 bevindt zich een lysineresidu (lysine is een aminozuur) dat vervangen kan worden door een vergelijkbaar stofje dat met behulp van licht geactiveerd kan worden. Zo creëert Deiters in feite een Cas9-eiwit dat pas actief wordt als het wordt blootgesteld aan licht. “Deze methode stelt mensen in staat om genen in cellen of dieren met een grotere controle dan hiervoor te bewerken. Je kunt zeggen: ‘In deze cel, op dit moment, wil ik het genoom aanpassen’.