In 130 voor Christus gaat een Grieks schip vol medicijnen en Syrisch glaswerk voor de kust van Toscane ten onder. Het wrak werd twintig jaar geleden ontdekt en nu zijn wetenschappers er eindelijk in geslaagd om de pillen te analyseren. De 2000 jaar oude tabletten blijken een mix van meer dan tien verschillende, effectieve plantenextracten te bevatten.

De pillen zijn het eerste fysieke bewijs van wat Griekse doktoren zoals Dioscorides (de man rechts op de foto) en Galen over de Griekse geneeskunde noteerden. Ondanks het feit dat de medicijnen al vele honderden jaren op de bodem van de zee lagen, zijn de pillen goed bewaard en zelfs compleet droog gebleven.

Hibiscus
De onderzoekers analyseerden DNA-fragmenten van twee van de pillen en ontdekten dat deze onder meer wortel, radijs, selderij, wilde ui, eik, witte kool, alfalfa en duizendblad bevatten. Ook zat in de pillen een extract van hibiscus. Waarschijnlijk is dit vanuit het oosten van Azië of India of Ethiopië geïmporteerd.

Wortel
“Van de meeste van deze planten weten we dat ze door de oude Grieken gebruikt werden om zieken te behandelen,” vertelt onderzoeker Robert Fleischer. Duizendblad zorgde ervoor dat bloedingen stopten en volgens arts en apotheker Pedaniu Dioscorides hielp wortel tegen diverse problemen. “Ze zeggen dat mensen die het van tevoren nemen, geen last hebben van reptielen en het helpt ook bij de bevruchting,” schrijft de arts in het jaar 60.

Zonnebloem
De pillen gaven nog meer geheimen prijs. Zo blijkt dat ze extracten van zonnebloemen bevatten. En dat terwijl historici ervan uitgaan dat die bloem in die tijd niet bestond. Past toen de Europeanen Amerika ontdekten, kwam ook de zonnebloem in beeld. Maar nu blijkt dat dat wel eens anders kan zijn. Wetenschappers moeten eerst uitzoeken of de zonnebloem niet recenter met de pillen in aanraking is gekomen, maar als dat niet zo is, krijgen we een heel ander beeld van wat de Grieken tot hun beschikking hadden.

Opium
Wetenschappers hebben de medicijnen en praktijken van oude artsen zoals Dioscorides en Galen vaak afgeschreven als kwakzalverij die alleen maar werkte omdat in de pillen ook opium zat. De onderzoekers hopen die aanname nu voor eens en altijd de wereld uit te helpen. De plantenextracten in de pil hebben hun effectiviteit namelijk allang bewezen.

Toch zijn de onderzoekers nog niet helemaal tevreden met hun vondst. Ze hopen in het wrak ook nog therian te vinden. Een medicijn dat in de eerste eeuw door Galen werd beschreven en waarin tachtig verschillende planten zitten. “Wie weet kunnen deze oude medicijnen het farmologisch onderzoek verder helpen,” merkt onderzoeker Alain Touwaide op.