babyvoet

Wetenschappers zijn erin geslaagd om vrouwen die vervroegd in de overgang waren geraakt en dus onvruchtbaar waren, toch nog zwanger te laten worden. Ze verwijderden daarvoor (een deel van) de eierstokken van de vrouwen, schudden de slapende eiblaasjes van de vrouwen wakker en plaatsten deze weer terug in het lichaam.

Vroeg of laat raken vrouwen in de overgang. Hun vruchtbare eitjes zijn op en dus kunnen ze geen kinderen meer krijgen. Meestal treedt die overgang op als vrouwen de vijftig gepasseerd zijn. Maar bij een klein percentage vrouwen doet de overgang al eerder zijn intrede: zij stoppen voor hun veertigste al met menstrueren. Artsen spreken dan wel van prematuur ovarieel falen. Veel van de vrouwen die met dit probleem te maken krijgen, hebben nog een kinderwens. Maar omdat hun eierstokken geen vruchtbare eicellen meer produceren, kan die kinderwens niet in vervulling gaan. Tenminste: dat dachten we. Nieuw onderzoek toont namelijk aan dat het voor deze vrouwen wellicht toch nog mogelijk is om moeder te worden.

Slapende follikels
“Vrouwen hebben wanneer ze geboren worden ongeveer 800.000 hele kleine follikels,” vertelt onderzoeker Aaron Hsueh. Follikels zijn eiblaasjes. In elk eiblaasje zit één onrijpe eicel. Slechts een fractie van de eiblaasjes die vrouwen hebben, wordt ook daadwerkelijk actief. “De meeste van deze eiblaasjes blijven slapen (…) Eerder onderzoek suggereerde dat vrouwen met prematuur ovarieel falen ondanks dat ze niet meer menstrueren nog steeds beschikken over hele kleine eiblaasjes. Wij zijn er nu in geslaagd om enkele van de overgebleven eiblaasjes wakker te schudden en ervoor te zorgen dat deze eicellen produceren.”

Eiwit
De onderzoekers combineerden daartoe twee behandelingen waarvan we weten dat ze de groei van follikels kunnen stimuleren. Zo is al tientallen jaren bekend dat het snijden of boren in de eierstokken ervoor kan zorgen dat follikels die hun ontwikkeling gestopt zijn, zich alsnog gaan ontwikkelen. Daarnaast borduren de onderzoekers voort op werk uit 2010. Toen toonden de onderzoekers aan dat het dwarsbomen van het eiwit PTEN ervoor zorgde dat slapende follikels gingen groeien en volwassen eicellen afleverden.

Experiment
De onderzoekers verzamelden 27 vrouwen die vervroegd in de overgang waren geraakt. De gemiddelde leeftijd van de vrouwen was 37 en gemiddeld waren ze al 6,8 jaar in de overgang. Dertien vrouwen bleken nog ‘slapende eiblaasjes’ te bezitten. De onderzoekers verwijderden de eierstokken, sneden ze in kleine stukjes en behandelden de fragmenten met stimulerende medicatie. Vervolgens werden de fragmenten nabij de eileiders geplaatst. De vrouwen kregen ondertussen hormonen toegediend om de ontwikkeling van hun eitjes te stimuleren. Bij acht vrouwen gingen de follikels ook daadwerkelijk groeien. Bij vijf vrouwen werden de eitjes rijp. De onderzoekers verwijderden de eicellen en bevruchtten deze met sperma van de partner van de vrouwen. Daarop werden de bevruchte eitjes weer teruggeplaatst. Inmiddels is één van de vrouwen bevallen van een gezonde zoon. Een andere vrouw is nog in verwachting. Bij een derde vrouw werd ook een embryo teruggeplaatst, maar zij raakte niet zwanger. Bij de twee andere vrouwen wordt de embryo binnenkort teruggeplaatst.

“Deze vrouwen en hun partners komen naar mij toe en zijn in tranen,” vertelt onderzoeker Valerie Baker, verbonden aan het Stanford Fertility and Reproductive Medicine Center. “Het is heel moeilijk om te horen dat je op jonge leeftijd al niet meer in staat bent om een kind te krijgen. Deze techniek kan mogelijk alle vrouwen die om wat voor reden dan ook hun voorraad eicellen kwijt zijn, helpen.” De onderzoekers denken dan niet alleen aan vrouwen die vervroegd in de overgang raken, maar bijvoorbeeld ook aan vrouwen die door toedoen van kanker eerder in de overgang zijn beland.