chocolade

De cacaoboom blijkt al veel ouder te zijn dan gedacht. En dat is heel goed nieuws voor chocoholics.

Onderzoekers ontdekten dat de cacaoboom (Theobroma cacao) één van de oudste soorten in het geslacht Theobroma is en ongeveer tien miljoen jaar geleden ontstond. “We tonen aan dat de bron van chocolade – Theobroma cacao – opmerkelijk oud is voor een plantensoort uit de Amazone,” stelt onderzoeker James Richardson.

Goed nieuws
Dat de cacaoboom zo’n lange geschiedenis heeft, is heel goed nieuws voor chocoholics. De vraag naar chocolade neemt namelijk toe en sommige mensen zijn bang dat cacaobomen niet in staat zijn om aan die vraag te voldoen omdat er weinig genetische variatie te vinden is binnen de gecultiveerde cacaobomen. Een gebrek aan genetische variatie is een probleem, omdat het de boom kwetsbaar maakt voor onder meer ziekten en klimaatverandering (zie kader).

Genetische variatie
Genetische variatie is heel belangrijk voor een soort. Wanneer boom A genetisch gezien wat anders in elkaar steekt dan boom B, en een ziekte slaat toe, dan is er een kans dat één van deze bomen de dans ontspringt en de soort behouden kan blijven. Hetzelfde geldt voor bomen in een opwarmende wereld. Als bomen van één en dezelfde soort genetisch ietsje anders in elkaar steken, is er misschien wel een boom die ietsje beter tegen de hitte bestand is en via deze boom kan de soort dan standhouden. Als er weinig genetische variatie binnen een soort is, wordt de soort kwetsbaarder: een ziekte of veranderende leefomstandigheden kan een hele populatie dan fataal worden.

Genetische diversiteit
Dat de cacaoboom veel ouder is dan gedacht, is hoopgevend. Het suggereert namelijk dat de cacaoboom genoeg tijd heeft gehad om genetische diversiteit te creëren (doordat elke wilde populatie cacaobomen zich aanpaste aan het lokale leefgebied). Wilde populaties cacaobomen kunnen dan ook wel eens een schat aan genetische variatie te bieden hebben. Door deze wilde cacaobomen te kruisen met gecultiveerde exemplaren kan de genetische diversiteit onder gecultiveerde cacaobomen wellicht vergroot worden. Het kan leiden tot cacaobomen die beter bestand zijn tegen ziekten, klimaatverandering en wellicht zelfs andere smaken chocolade leveren. “Na tien miljoen jaar evolutie zouden we niet verrast zijn als we heel veel variatie binnen de soorten zien,” denkt Richardson. “Deze variaties kunnen bijdragen aan het verbeteren van de chocolade-industrie.”

Nader onderzoek
In de toekomst willen onderzoekers terugkeren naar Zuid-Amerika – de bakermat van de chocolade – en daar alle soorten bomen die verwant zijn aan de cacaoboom onderzoeken. “We willen benadrukken hoe belangrijk het is dat we de biodiversiteit behouden zodat deze gebruikt kan worden om de landbouw naar een hoger niveau te tillen of in ieder geval te beschermen,” vertelt onderzoeker Santiago Madriñán.

Het onderzoek kan ook verklaren waarom we cacaobomen vandaag de dag aan weerszijden van de Andes aantreffen. Toen de cacaoboom zo’n tien miljoen jaar geleden ontstond, was de Andes nog niet zo hoog en kon de boom dus gemakkelijker het gebied aan beide zijden van de berg koloniseren.