Alzheimer begint ergens in het brein en verspreidt zich vervolgens. Maar waar precies? Wetenschappers hebben de exacte locatie vastgesteld door MRI-scans van patiënten te vergelijken. Ook gebruikten ze muismodellen met deze ziekte.

Dankzij het onderzoek kunnen wetenschappers van het medische centrum van de Columbia universiteit antwoord geven op drie belangrijke vragen: waar begint Alzheimer, waarom begint het daar en hoe verspreidt het zich? Door de antwoorden hierop te formuleren, kunnen onderzoekers Alzheimer in een eerder stadium vaststellen. Dan zijn medicijnen mogelijk effectiever.

Wist u dat…

…pindakaas kan verraden of iemand Alzheimer heeft?

Laterale entorinale schors: dáár begint het
“Het is al jaren bekend dat Alzheimer begint in de entorinale schors”, zegt onderzoeker Scott A. Small. Dit is een schorsgebied dat grenst aan de hippocampus, waar nieuwe herinneringen worden opgeslagen. “Maar wij hebben de exacte locatie vastgepind: de laterale entorinale schors. Dit wordt gezien als de snelweg naar de hippocampus en speelt een belangrijke rol in het opslaan van herinneringen.”

Na verloop van tijd verspreidt Alzheimer naar andere delen van de cerebrale cortex, namelijk de pariëtale kwabben. De pariëtale kwabben spelen een rol bij het integreren van de zintuiglijke informatie en bij het ruimtelijk denken.

Hoe wordt het veroorzaakt?
Alzheimer wordt veroorzaakt doordat bepaalde eiwitten (amyloïdprecursorproteïnen, kortweg: APP) abnormaal worden afgebroken. Hierdoor vormt er plaque buiten de hersencellen. “De LEC is gevoelig voor Alzheimer, omdat hier het tau-eiwit ophoopt”, zegt Small. “Tau en APP beschadigen samen de neuronen.”

“We kunnen Alzheimer nu nog eerder diagnoseren. Dan is de ziekte mogelijk beter behandelbaar.”

De onderzoekers onderzochten de hersenen van 96 gezonde volwassenen op leeftijd. De proefpersonen werden 3,5 jaar lang gevolgd. In deze periode werd er bij twaalf personen Alzheimer geconstateerd. De wetenschappers vergeleken de hersenen van deze twaalf personen met die van de andere 84 volwassenen. Opvallend genoeg was de hoeveelheid bloed in de LEC flink afgenomen, een teken dat de hersenen plaatselijk anders werken.

Betere medicijnen
“Nu dat we weten waar Alzheimer start, kunnen we Alzheimer nog eerder diagnoseren”, vertelt Small. “Dan is de ziekte mogelijk beter behandelbaar, omdat het nog niet verspreid is naar andere delen van de hersenen. Ook kunnen we nu wellicht eerder uitvogelen of een medicijn werkt, omdat we weten waar we moeten kijken.”