eso

Achter de dichte stofwolken in de centrale bult van de Melkweg blijkt een schijf van jonge sterren verborgen te zitten.

Wetenschappers ontdekten het tot nu toe onbekende onderdeel van de Melkweg met behulp van de VISTA-telescoop. “Aangenomen werd dat de centrale bult van de Melkweg uit grote aantallen oude sterren bestaat, maar de VISTA-gegevens laten iets nieuws zien, iets wat heel jong is naar astronomische maatstaven,” vertelt onderzoeker Istvan Dékány.

Standaardkaarsen
Cepheïden worden ook wel standaardkaarsen genoemd en kunnen worden gebruikt om afstanden in het heelal te bepalen. Zoals gezegd zwellen cepheïden regelmatig op, om daarna weer samen te trekken. Tijdens die cyclus verandert de helderheid van de ster. Hoe helderder een cepheïde is, hoe langer zijn cyclus duurt: zwakkere cepheïden pulseren dus sneller dan heldere cepheïden. Cepheïden kunnen doordat ze pulseren gebruikt worden om afstanden in het heelal te meten. Astronomen meten daartoe de helderheidverandering, waardoor ze de gemiddelde lichtkracht van de ster kunnen achterhalen. Vervolgens vergelijken ze die met de waargenomen helderheid om de afstand tot de ster te berekenen.

Cepheïden
Dékány en zijn collega’s ontdekten 665 potentiële veranderlijke sterren. Het gaat om cepheïden: sterren die regelmatig opzwellen om daarna weer samen te trekken. Tussen de 665 cepheïden zitten 35 klassieke cepheïden. Dit zijn jonge, heldere sterren. De pulsatieperioden van de cepheïden in kwestie verraden dat ze nog heel jong zijn. “Alle 35 klassieke cepheïden die we ontdekt hebben, zijn minder dan 100 miljoen jaar oud,” vertelt onderzoeker Dante Minniti. “De jongste zou zelfs maar ongeveer 25 miljoen jaar oud kunnen zijn en we kunnen niet uitsluiten dat er nóg jongere en helderdere cepheïden te vinden zijn.”

Nieuw onderdeel
Volgens de onderzoekers wijst het jonge karakter van deze sterren er sterk op dat er de afgelopen 100 miljoen jaar pas gevormde sterren naar het centrale deel van de Melkweg zijn gevoerd. En dat is nieuwe informatie. Bovendien stuitten de onderzoekers bij het in kaart brengen van deze cepheïden op een heel nieuw onderdeel van de Melkweg. Het gaat om een dunne schijf van jonge sterren in de galactische bult. “Dit deel van de Melkweg was volkomen onbekend!” stelt Minniti.

In de toekomst willen de onderzoekers graag achterhalen of de ontdekte cepheïden ook zijn ontstaan op de plek waar we ze nu aantreffen. Het zou namelijk ook kunnen dat ze meer van buitenaf komen.