Het genoom behoort toe aan de axolotl en is zo’n tien keer groter dan dat van ons.

32 miljard basenparen. Zo omvangrijk is het genoom van de axolotl. Geen wonder dat onderzoekers er enigszins voor terugdeinsden om dit genoom in kaart te brengen. Een international team van wetenschappers heeft zich er nu echter toch aan gewaagd. En met succes.

Regeneratie
Het mag met recht een doorbraak genoemd worden. Niet alleen, omdat het zo’n omvangrijke klus was. Maar bovenal omdat het de weg vrijmaakt voor effectief onderzoek naar de meest opzienbarende eigenschap van de axolotl: regeneratie van lichaamsdelen. Wanneer de enigszins kannibalistisch aangelegde salamander een ledemaat kwijtraakt, kan deze binnen enkele weken een nieuw exemplaar laten groeien, compleet met botten, spieren en zenuwen die zich stuk voor stuk ook nog eens op de juiste plek bevinden. Daarnaast kan de axolotl ook geheel eigenhandig ernstige beschadigingen aan de ruggengraat en het netvlies repareren.

De opmaat naar meer
Om te kunnen begrijpen hoe de axolotl dat voor elkaar krijgt, moesten onderzoekers een compleet beeld krijgen van diens genoom. En dat is nu dus gelukt. “We kunnen nu onderzoeken hoe gecompliceerde structuren, zoals benen, opnieuw kunnen groeien,” stelt onderzoeker Sergej Nowoshilow.

Eerste analyse
Een eerste analyse van het genoom levert al meer inzicht op in de speciale vaardigheden van de axolotl. Zo blijken verschillende genen die alleen voorkomen bij de axolotl en andere amfibieën actief te worden als er nieuw weefsel geregenereerd moet worden. Wat verder opvalt, is dat een essentieel ontwikkelingsgen met de naam PAX3 schittert in afwezigheid. De functies van dit gen worden overgenomen door een ander gen dat PAX7 wordt genoemd. Beide genen spelen een belangrijke rol in de spier- en neurale ontwikkeling.

De onderzoekers hebben het genoom van de axolotl publiekelijk gemaakt, zodat wetenschappers wereldwijd ermee aan de slag kunnen. Gehoopt wordt dat het leidt tot nieuwe inzichten omtrent weefsel-regeneratie, waar mogelijk ook wij mensen ons voordeel mee kunnen doen.