hart

Wetenschappers hebben ontdekt dat het stimuleren van een zenuw in het oor de gezondheid van het hart kan verbeteren. De stimulatie van die zenuw voelt kietelend aan, maar is pijnloos en heeft een meetbaar positief effect op het hart.

Om de zenuw in het oor te stimuleren, gebruikten de onderzoekers een TENS-apparaatje. TENS staat voor Transcutane Electro Neuro Stimulatie. Het apparaatje is uitgerust met elektroden die op de huid kunnen worden geplaatst. Die elektroden geven een elektrisch stroompje af en verstoren zo onder meer de zenuwgeleiding. Het apparaatje wordt veelvuldig gebruikt om pijn te bestrijden, bijvoorbeeld tijdens bevallingen.

Tragus
De onderzoekers zetten het dit keer dus voor heel iets anders in. Ze plaatsten een elektrode op de tragus: het stukje kraakbeen voor de gehoorgang. In dit stukje van het oor bevindt zich een gevoelige uitloper van de nervus vagus: een zeer belangrijke zenuw die onder meer vitale organen zoals het hart aanstuurt. De onderzoekers zetten het TENS-apparaatje gedurende vijftien minuten aan en stuurden – middels deze uitloper van de nervus vagus – een elektrische stroom richting het brein en beïnvloedden zo de signalen die het brein via de nervus vagus weer verlieten en richting het hart gingen. Terwijl het TENS-apparaatje aan stond, bestudeerden de onderzoekers de hartslag van de proefpersonen. Ook bestudeerden ze de activiteit van het deel van het zenuwstelsel dat het hart aandrijft.

Effect

Stimulatie van deze belangrijke zenuw in het oor heeft dus effect op het hart. En dat effect is niet gelijk weg wanneer het TENS-apparaatje uitgaat. Uit de experimenten blijkt dat het hart vijftien minuten nadat het TENS-apparaatje werd uitgeschakeld nog steeds de positieve effecten van de stimulatie ondervond. Onduidelijk is nog hoe lang dat effect blijft bestaan.

Positieve effecten
Al snel ontdekten ze dat de stimulatie van zenuwen in het oor een positieve uitwerking had op het hart. “Het eerste positieve effect dat we observeerden was een grotere variatie in de hartslag van de proefpersonen,” vertelt onderzoeker Jennifer Clancy. “Een gezond hart tikt niet als een metronoom, maar reageert continu op de omgeving – tikt een beetje sneller of een beetje langzamer afhankelijk van wat er van het hart gevraagd wordt. Een ongezond hart lijkt meer op een machine en produceert voortdurend dezelfde beat. Wij ontdekten dat wanneer je deze zenuw (in het oor, red.) stimuleert, de variatie in de hartslag met twintig procent toeneemt.” Een ander meetbaar effect was dat het deel van het zenuwstelsel dat de hartactiviteit met behulp van adrenaline aandrijft, onderdrukt werd. “We maten de activiteit van deze zenuwen en ontdekten dat die activiteit met vijftig procent afnam wanneer we het oor stimuleerden. Dat is belangrijk, want als je een hartziekte hebt of je hart niet goed werkt dan is de activiteit van dit deel van het zenuwstelsel vaak verhoogd. Daardoor werkt je hart te hard, vernauwen je aderen en ontstaat schade.”

Heel concreet verandert stimulatie van het oor de invloed die het zenuwstelsel op het hart heeft. En wel door zenuwsignalen die falende harten kunnen stimuleren om te hard te werken, te beperken. En dat zonder al te veel bijwerkingen. “Het is pijnloos, je voelt alleen een kietelend gevoel wanneer het TENS-apparaat aanstaat,” vertelt onderzoeker Jim Deuchars. Toch is het nog veel te vroeg om de TENS te gebruiken om ongezonde harten gezonder te maken. “Tot op heden hebben we alleen maar geëxperimenteerd met gezonde proefpersonen, maar we denken dat de methode de gezondheid van het hart kan verbeteren en zelfs deel uit kan gaan maken van de behandeling van hartfalen.”